Op zoek naar de Kelten

De ‘Bronstijd in Nederland’, interessant, maar onverkoopbaar. Haal de Kelten erbij en archeoloog Leo Verhart en er ontstaat een boek voor een brede doelgroep.

Een foto van de steenrijke, maar vrijgevige Bill Gates van Microsoft en één van een vestiging van McDonald’s zijn niet direct illustraties die je verwacht in een boek over de prehistorie. Toch is dit het geval in Leo Verharts Op zoek naar de Kelten, nieuwe archeologische ontdekkingen tussen Noordzee en Rijn. De keuze voor de foto’s past bij de archeoloog Verhart die door actualisering de prehistorie indenkbaar wil maken voor de moderne mens. De Keltische elite gaf geschenken om macht en prestige te verwerven, de rijken van nu evenzeer. Wij hebben aspecten van de Amerikaanse cultuur overgenomen zoals de liefde voor fastfood maar zijn we daardoor Amerikanen?; waren onze prehistorische voorouders Kelten omdat zij Keltische voorwerpen in hun bezit hadden?

Rol van de archeoloog
Ondanks de bezwaren die vanuit historisch-wetenschappelijk op zich tegen deze vergelijkingen zijn in te brengen, zorgt de auteur ervoor dat de Kelten geen vreemdelingen zijn uit een ver verleden, maar mensen op wie actuele vraagstukken kunnen worden losgelaten. Naast popularisering (in de goede zin van het woord) is een ander terugkerend thema in Verharts publicaties (zowel op papier als op televisie: Nederland in de prehistorie) de aandacht voor de rol van de archeoloog. Hij bepaalt door zijn handelen en denken grotendeels de interpretatie van vondsten. De tijd waarin de archeoloog leeft, heeft daarop grote invloed. Zo is na de Tweede Wereldoorlog het gebruik van namen van volken als de Germanen en Kelten in onbruik geraakt als zijnde incorrect. Een neutraal, technologisch begrip als ijzertijd kreeg de voorkeur. Nu dit taboe verdwijnt, speelt de vraag weer op tot welk volk de bewoners tussen Noordzee en Rijn, tussen Germanen en Kelten behoorden. Verhart is duidelijk, dat antwoord is niet te geven (pag. 52). Dat maakt de studie naar de Keltische invloed in dit gebied geenszins minder interessant.

Geen volbloed Kelten
Talrijke bijzondere archeologische vondsten worden besproken en getoond. Overzichtskaarten tonen dat dit gebied weliswaar een grensgebied was, maar toch deel uitmaakte van een cultuur die het grootste deel van Europa besloeg. De vondsten zijn soms bijzonder vanwege de schoonheid, maar ook omdat zij inzicht geven in bepaalde aspecten van het dagelijks leven in de ijzertijd. De waarde van het Verharts boek is vooral dat het een samenhang verzorgt tussen de vondsten waardoor een compleet beeld ontstaat van de toenmalige samenleving.  Een samenleving tussen Noordzee en Rijn waarin weliswaar geen volbloed Kelten leefden, maar waarin de bevolking en zeker de elite sterk werd beïnvloed door de Keltische cultuur.

• Wanneer is het Pasen?
• Spinoza, een hoorcollege
• Dagboek van Jan Terlouw
• Jan Terlouw bij Huiskamer TV Show
• Nederlands verleden in schilderijen