Overzicht luchtvaartgeschiedenis

Wright FlyerTegenwoordig pakken we probleemloos het vliegtuig als we op vakantie gaan, maar ooit stond de luchtvaart in de kinderschoenen. Dit artikel bestaat uit een overzicht van de belangrijkste gebeurtenissen.
  

1907. De gebroeders Wright maken de eerste gemotoriseerde vlucht in de luchtvaartgeschiedenis. Bron: Wikipedia

1903. De gebroeders Wright maken de eerste gemotoriseerde vlucht in de luchtvaartgeschiedenis. Bron: Wikipedia

Vliegen is iets wat de mensheid al eeuwen bezig heeft gehouden. De mythe van Icarus is misschien het beste voorbeeld hiervan. Tot een zeer recent punt in onze wereldgeschiedenis bleef het idee van vliegen voor mensen voorbehouden aan het rijk van de fantasie en dromen. Maar vanaf de 18de eeuw, door middel van hetelucht ballons, nam deze vorm van verover een hoge vlucht. Tot het begin van de 20ste eeuw bleef deze vorm van vliegen de enige manier, weliswaar aangevuld met de zeppelin. In 1903 wisten de gebroeders Wright in North Carolina de eerste succesvolle vlucht in een vliegtuig te maken ooit. Duur: 12 secondenAangespoord door dit succes werden er steeds meer vliegtuigen gebouwd, deze konden steeds sneller en langer in de lucht blijven. De vluchten werden ook steeds gewaagder. Louis Blériot stak in 1909 als eerste met een vliegtuig het Kanaal over tussen Engeland en Frankrijk. Roland Garros deed hetzelfde met de Middellandse Zee oin 1913. Aan het begin van de Eerste Wereldoorlog (1914) is de ontwikkeling al zo ver dat het vliegtuig als oorlogsmiddel gebruikt kan worden. In eerste instantie, naast het gebruik van hete lucht ballonen, om te verkennen: om de vijandelijke linies vanuit de hoogte te bekijken. Later werd het vliegtuig ook gebruikt in de oorlogsvoering. De verhalen van de luchtgevechten tussen de Britten, Fransen en Duitsers zijn bekend geworden dankzij de manoeuvres van de Rode Baron, Von Richthofen.

Na de Eerste Wereldoorlog werd het vliegtuig een steeds normalere verschijning, het werd gebruikt voor transport (denk aan de posterijen) en ook kwamen er steeds meer passagiersvliegtuigen. In 1927 vindt de eerste transatlantische vlucht plaats: Charles Lindbergh steekt in zijn ‘Spirit of St. Louis’ de Atlantische Oceaan over. Binnen het leger van verschillende landen ontwikkelt de nieuwe tak van de luchtmacht steeds verder. Ook vliegdekschepen worden, in eerste instantie in Amerika, steeds meer gebruikt. Het allereerste massale luchtbombardement ooit vond plaats tijdens de Spaanse Burgeroorlog: in Guernica. De Tweede Wereldoorlog werd grotendeels gedomineerd door het vliegtuig als wapen, denk hierbij aan de bombardementen van Warschau en Rotterdam, de parachutelandingen van Duitse militairen en ook de Battle of Britain. Ook de aanval op Pearl Harbor door Japan was ondenkbaar zonder vliegdekschepen en vliegtuigen. De controle over het luchtruim verschoof tijdens de oorlog langzamerhand naar de geallieerden: de bombardementen op Duitsland en natuurlijk de atoombom op Hiroshima en Nagasaki die zonder een vliegtuig niet mogelijk waren geweest.

 

De messerschmitt Me-262 was Duitslands eerste operationele straaljager

Na de Tweede Wereldoorlog breidde het luchtvaartverkeer steeds meer uit en de komst van de straalmotor (als eerste ontwikkeld voor de passagiersvliegtuigen door de Engelsen) zorgde voor nog snellere verbindingen. De wereld werd steeds kleiner.

Verwant aan de luchtvaartgeschiedenis is de ruimtevaart die in de jaren ’50 en ’60 grote sprongen voorwaarts maakte: Sputnik, Yuri Gagarin en John Glen, de Maanlanding etc.

Supersonische vluchten, iets wat bij straaljagers van de luchtmacht al eerder werd toegepast, werd eind jaren zestig ook aangewend om passagiers sneller te kunnen vervoeren. Het samenwerkingsproject tussen Engeland en Frankrijk resulteerde in de Concorde. Deze Concorde moest de concurrentie aankunnen met de rond dezelfde tijd voltooide Boeing 747, het tot nu toe grootste passagiersvliegtuig ooit.

Begin jaren tachtig werd de Space Shuttle gebruikt, een opmerkelijke combinatie van een ruimteschip en een vliegtuig. De reis naar de ruimte vond op de traditionele wijze plaats door middel van een raketlancering. De landing op aarde gebeurde net zoals een vliegtuig (maar dan zonder straalaandrijving, wat van de Space Shuttle feitelijk het grootste zweefvliegtuig maakt).

Het vliegen is helaas nooit zonder gevaar geweest. Al sinds het prille begin vonden er ongelukken plaats en meestal met dodelijke afloop. De combinatie van grote snelheid en grote hoogte zorgde hiervoor. Dit is in de laatste 100 jaar alleen maar groter geworden. Hoewel vliegtuigongelukken gelukkig nog steeds tot de uitzonderingen behoren gaan ze altijd gepaard met ontzettend veel doden en is het voor overlevenden en nabestaanden altijd een traumatische ervaring. Ondanks grote technologische verbeteringen blijft vliegen altijd ene groot risico waar bij regelmatig menselijke fouten de oorzaak zijn. De grootste ramp uit e luchtvaartgeschiedenis vond in 1978 plaats op Teneriffe waarbij een Boeing 747 van de Nederlandse KLM zich, bij het opstijgen, met volle snelheid in een Boeing 747 van het Amerikaanse PanAm boorde die op de landingsbaan taxiede.

Naast natuurlijke oorzaken en menselijk falen wordt het vliegtuig ook regelmatig voor terroristische doeleinden gebruikt. In de jaren tachtig nam het aantal vliegtuigkapingen en bomaanslagen toe, denk aan Lockerbie. Aan het begin van de 21ste eeuw werd het vliegtuig zelfs gebruikt als een vliegende bom. Op 11 september 2001 werden vier vliegtuigen door terroristen gekaapt en expres door belangrijke Amerikaanse gebouwen heen gevlogen (Het WTC in New York en het Pentagon in Washington). Het laatste en vierde vliegtuig stortte, door ingrijpen van de passagiers, neer in een bos.

Deze terroristische aanslagen hebben wereldwijd gezorgd voor een enorme terugval in vliegtuigpassagiers en heeft de angst voor het vliegen enorm doen toenemen. Wereldwijd zijn de veiligheidsmaatregelen op vliegvelden drastisch verhoogd.

Wat de toekomst van het vliegen brengt spreekt erg tot de verbeelding: dubbeldeksvliegtuigen, supersonische vliegtuigen (de Concorde moest helaas wegens veiligheidsaspecten en financiële problemen stoppen met vliegen sinds 2002), vliegtuigen die gebruik maken van de ruimtevaarttechnologie om van A naar B te gaan. Alles lijkt mogelijk. Ook het idee om vliegtuigen om te toveren tot vliegende cruiseschepen (zoals in de jaren dertig al met zeppelins gebeurde) behoort tot de mogelijkheden.

Korte chronologie van belangrijke gebeurtenissen:

c.a. 1500 – Leonardo da Vinci maakt ontwerpen voor een soort helikopter

1783 – De gebroeders Montgolfier laten een onbemande luctballon vliegen. later dat haar worden ook bemande vluchten gemaakt.

1785 – Eerste oversteek van het Kanaal in een luchtballon

1892 – De gebroerders Wright openen een fietsenwinkel

1903 – De Wright broers maken op 17 december 1903 de eerste succesvolle vlucht in een vliegtuig. Duur: 12 seconden

1905 – Het Britse leger toont interesse voor het vliegtuig van de Wright broers. Het vliegtuig blijft inmiddels al veel langer in de lucht.

1907 – Eerste helicoptervlucht. Duurt: 7 seconden.

1909 – Eerste vlucht met een vliegtuig over het Kanaal door Louis Blériot

1913 – Roland Garros steekt als eerste de Middellandse Zee over in een vliegtuig

1914 – Vliegtuigen worden in de Eerste Wereldoorlog gebruikt voor verkenning. Eerst succesvolle radiocontact tussen piloot en de grond.

1915 – Boeing raakt geinteresseerd in vliegtuigbouw. Het vliegtuig wordt in de oorlog gebruikt als oorlogsmiddel (Rode Baron).

1919 – Eerste passagiersvlucht tussen Brussel en Parijs

1922 – Eerste keer gebruik van intrekbaar landingsgestel

1923 – Radiografisch bestuurbaar vliegtuig voor het eerst gebruikt

1927 – Eerste nonstop transatlantische vlucht (Lindbergh)

1930 – Eerste gebruik van een steward aan boord van een passagiersvliegtuig

1931 – Eerste nonstop vlucht over de Stille Oceaan

1935 – B-17 bommenwerper voltooid in Amerika

1937 – Eerste massale luchtbombardement tijdens de Spaanse Burgeroolog in Guernica

1939 – Gebruik van bommenwerpers om Warschau te veroveren

1940 – Idem in Nederland: Rotterdam. Battle of Britain

1941 – December: Verrasingsaanval op Pearl Harbor door Japan

1942 – Eerste V2 raket gelanceerd in Duitsland

1945 – Atoombommen op Hiroshima en Nagasaki

1945- Eerste operationele straaljagers

1949 – Eerste straalvliegtuig voor passagiers (Comet)

1954 – Boeing 707 voltooid

1957 – Sputnik door Sovjet Unie in de ruimte gelanceerd

1961 – Yuri Gagarin is de eerste man in de ruimte

1966 – Boeing 747 voltooid

1969 – Eertse vlucht van de Concorde. Landing op de maan

1972 – F-15 straaljager vliegt voor het eerst

1973 – Ruimtestation Skylab

1977 – Space Shuttle wordt getest

1978 – Grootste vliegtuigramp op Teneriffe: Twee Boeings 747 botsen

1986 – Mir in de ruimte

1989 – Stealth bommenwerper ontwikkeld in Amerika

2001 – Terroristische aanslagen op WTC en Pentagon. Grote klap voor luchtvaartindustrie.

2002 – Laatste vlucht Concorde

2003 – Honderd jaar luchtvaart

3 Reacties op Overzicht luchtvaartgeschiedenis

Geef een reactie

Schrijf je in voor TOEN!