Pearl Harbor

“Yesterday, December 7, 1941 a day which will live in infamy,the United States of America was suddenly and deliberately attacked by naval and air forces of the Empire of Japan.”

Plaats in de tijd
De Tweede Wereldoorlog was al ruim twee jaar bezig toen het Japanse Keizerrijk een aanval op de Amerikaanse marinebasis bij Pearl Harbor ondernam. Deze geheel onverwachte aanval was voor de Verenigde Staten het moment om de twee jaar lange neutraliteitsdrang op te geven en zich aan geallieerde zijde aan te sluiten.Japan had aan het einde van de jaren twintig en begin jaren dertig een aantal financiële en agrarische tegenvallers gehad. In 1931 brak er oorlog uit tussen Japan en China over vermeende Chinese agressie tegen Japanners. Japan veroverde Mantsjoerijë en maakte er een vazalstaat van genaamd: Mantsjoekwo. In de loop van de jaren dertig veranderde Japan steeds meer in een militaire staat waarbij het land zich (zoals zoveel landen rond deze tijd) voorbereidde op een grote (expansie)oorlog. In 1940 was er niets meer over van de parlementaire democratie die hier na de Eerste Wereldoorlog was ontstaan.

Bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog bemoeide Japan zich in eerste instantie met niemand, pas in september 1940 ging het land een verbond aan met de asmogendheden Duitsland en Italië. Nog vóór de Duitse inval in de Sovjet Unie sloot Japan een neutraliteitspact met de Russen. Ondertussen rukten de Japanse troepen op naar Indochina, Thailand, Malakka en Nederlands-Indië. Dit stuitte op veel verzet van Engeland en de Verenigde Staten.

Hierop werd een ijzer- en olie-embargo ingesteld en volgden er maanden van onderhandelingen tussen Japan en de V.S. Hierbij eiste Japan het terugdringen van de Amerikaanse invloedsfeer uit Azië terwijl de V.S. de terugtrekking van Japan uit het verbond met de asmogendheden eiste. De onderhandelingen liepen echter op niets uit, in Japans oogpunt leek een oorlog nu onvermijdelijk.

In deze context kan de aanval op Pearl Harbor gezien worden.

Plot
Rafe gespeeld door Ben Affleck is een Amerikaanse gevechtspiloot die vrijwillig dienst neemt bij de Britse R.A.F. Hij wordt echter boven de Noordzee neergeschoten door Duitse vliegtuigen en als vermist opgegeven. Evelyn (Kate Beckinsale), een verpleegster papt, nadat haar vriend (Ben Affleck) vermist is, aan met zijn beste vriend Danny (Josh Hartnett). Maar Rafe blijkt verre van dood te zijn en komt ineens terug in Pearl Harbor (zijn basis).

Op 7 december 1941 om 7:55 openden de circa 200 Japanse gevechtsvliegtuigen het vuur op de Amerikaanse marinebasis, waarbij het grootste gedeelte van de Amerikaanse vloot tot zinken gebracht werd. Een grote klap voor het Amerikaanse leger en moraal. Alleen de vliegdekschepen – die toevallig op zee waren – en een aantal B-17 bommenwerpers overleefden de aanval. De belangrijkste schepen waren de Arizona, Oklahoma, California, Nevada en West-Virginia. Verder werden nog ruim 180 vliegtuigen vernietigd. Totaal aantal slachtoffers: ruim 2500.

De volgende dag maakte Franklin D. Roosevelt een speech op de radio:

“Yesterday, December 7, 1941 a day which will live in infamy,the United States of America was suddenly and deliberately attacked by naval and air forces of the Empire of Japan.”
In dezelfde toespraak kondigde Roosevelt aan dat Amerika nu betrokken was bij de oorlog en zich aansloot bij de geallieerden.

Churchill reageerde ook op de aanval:

“Geen Amerikaan mag het mij kwalijk nemen als ik ronduit beken, dat ik met ontzagelijke vreugde vernam dat de Verenigde Staten nu aan onze zijde stonden. Mijn eerste conclusie was: wij hebben de oorlog gewonnen”.

Historische werkelijkheid
Sommige filmcritici beweren dat de aanval in de film net zo lang duurt als de echte aanval heft geduurd, maar in hoeverre kan de rest van de film historisch accuraat worden genoemd? Andere critici wijzen er op dat er een beeld van de V.S. wordt geschetst dat veel te rooskleurig is voor die tijd. Het lijkt haast wel of iedereen in de film staat te popelen om aan de oorlog mee te doen, dit terwijl in die tijd er een enorm verzet was tegen elke inmenging in niet-Amerikaanse politiek. Het was immers de tijd van het isolationisme. Wij weten dat Roosevelt zelf heel graag betrokken was geraakt bij de oorlog maar dit kan niet gezegd worden van de rest van de Amerikanen. Pearl Harbor gaf hem in ieder geval een excuus om nu openlijk de geallieerden te steunen.

• De keizerskwestie
• De eerste Marokkocrisis (1905)
• Empire in the mind
• Sinterklaas: man achter de baard
• Mata Hari, ‘onze’ beroemdste spion