Piet Heyn

Piet Heyn is vandaag, 25 november, jarig. Piet Heyn is zonder twijfel één van de bekendste namen uit de Nederlandse geschiedenis. Zijn grootste wapenfeit is de verovering van de Zilvervloot. Maar waar, wanneer en vooral waarom vindt deze historische gebeurtenis plaats?

Eerste jaren op zee

Piet Heyn

Piet Heyn. Bron: wikimedia commons.

Piet Pieterszoon Heyn, geboren op 25 november 1577 in Delfshaven, was de zoon van schipper Pieter Heyn en Neeltgen Claeszdochter. Al op jonge leeftijd maakte hij kennis met de harde feiten van de 80-jarige oorlog die in die tijd gaande was. Op 21-jarige leeftijd werden hij en zijn vader gevangengenomen door de Spanjaarden en als galeislaaf tewerkgesteld. Zijn gevangenschap duurde vier jaar, maar kort nadat hij weer een vrij man was, werd hij alweer gevangen en nog eens drie jaar vastgehouden. Al snel na zijn tweede vrijlating meldde hij zich als stuurman bij de VOC. Al gauw na de aanvang van zijn carriere werd hij schipper. Toch verliet hij na enkele jaren de VOC om als kapitein van zijn eigen schip de koopvaardij in te gaan. In 1621 werd hij echter door de Venetianen gedwongen om aan hun zijde te vechten tegen Napels. Al na korte tijd verliet hij het strijdtoneel en keerde terug naar de Nederlanden.

In dienst bij de WIC

In 1623 gaf Heyn gehoor aan de landelijke oproep om de Republiek te steunen in de strijd tegen Spanje. Dat hij in die tijd al een aardig kapitaal had weten te verzamelen, belette hem niet zich in te zetten voor de Republiek. Wellicht dat hier ook een oude wrok tegen de Spanjaarden speelde, die hem toch enkele jaren van zijn leven ontnomen hadden. In ieder geval nam Piet Heyn dienst bij de WIC, die, hoewel formeel een handelsmaatschappij, zich ook voor een zeer groot deel richtte op de kaapvaart ten nadele van Spanje en Portugal.

Drie tochten

Piet Heyn ondernam voor de WIC in totaal drie tochten, waarvan de derde de beroemdste is. Tijdens zijn inspanningen voor de WIC schopte hij het van vice-admiraal tot admiraal en kapitein generaal. Dit laatste betekende dat hij de leiding had over alle militaire acties in de West (Amerika). Piet Heyns positie voerde hem de halve wereld over en gedurende zijn tochten deed hij onder andere Afrika, Brazilië en Florida aan. Hoewel alle tochten hem roem opleverden en de opbrengsten ervan de Republiek verrijkten, was het Heyn’s laatste tocht die hem onsterfelijk maakte als een van Nederlands grootste zeehelden.

De Zilvervloot

De Spanjaarden maakten sinds de verovering van een groot deel van Zuid-Amerika gigantische winsten met het verschepen van grote hoeveelheden goud en zilver naar Spanje. Een groot deel van de Spaanse oorlogskas werd gespekt met de rijkdommen die uit Amerika werden aangeleverd. Ieder jaar ging de zogenaamde zilvervloot op weg om de opbrengsten van dat jaar naar Spanje te vervoeren. Ondanks Piet Heyns successen in de West was hij er nog nooit in geslaagd deze vloot in te nemen. Na zijn tweede tocht kreeg hij van de Staten-Generaal voldoende schepen om een serieuze poging te gaan wagen om de Spanjaarden de kostbaarheden van de zilvervloot afhandig te maken. In 1628 voer hij uit en kwam al spoedig te weten dat de zilvervloot zich in de haven van Havana aan het verzamelen was. In de baai van Matanzas overrompelde Piet Heyns vloot op 8 september de nietsvermoedende Spanjaarden. Met een zeer snelle actie met weinig bloedvergieten wisten de Nederlanders zich meester te maken van de rijke lading.

Terugkeer van de vloot

Het zou tot 10 januari 1629 duren voordat de vloot van Piet Heyn de haven van Hellevoetsluis binnenvoer. Hij bracht een buit mee ter waarde van 11,5 miljoen gulden, een astronomisch bedrag, waarvan het verlies een enorme klap betekende voor de Spaanse schatkist, die even daarvoor al leeg was verklaard. Voor de Nederlanden, die ook te kampen hadden met de drukkende kosten van de oorlog, betekende het een welkome meevaller. Met een deel van de opbrengst werd in datzelfde jaar nog het succesvolle beleg van ’s-Hertogenbosch betaald. Piet Heyn ontving als dank een geldbedrag en een gouden ereketting uit handen van stadhouder Frederik Hendrik. Tot slot kreeg de admiraal ook eindelijk het heldenonthaal dat hem na zijn eerste twee tochten was ontzegd.

Laatste jaar van Piet Heyn

Door een onenigheid tussen de WIC en Piet Heyn over diens betaling, scheidden hun wegen zich in 1629. Frederik Hendrik zorgde ervoor dat hij in dienst kwam als luitenant-admiraal van Holland. Hiermee was hij de eerste niet-adellijke admiraal van de Hollandse vloot. Als admiraal in dienst van Holland ging hij er in datzelfde jaar nog opuit om de Duinkerker kapers aan te pakken, die met regelmaat Staatse schepen aanvielen en veroverden. De kapers bleken echter nergens te vinden. Wel kreeg hij enkele kaperschepen uit Oostende in zicht. Tijdens de onderschepping van deze schepen, werd Piet Heyn echter al kort na het begin van de aanval dodelijk getroffen. Zijn vlaggenkapitein, Maarten Harpertszoon Tromp, wist de aanval toch nog tot een succes te maken. De kapers werden overmeesterd en ter plekke opgehangen. De Staatse overwinning was echter een schrale troost voor het verlies van een van Nederlands grootste helden.

Piet Heyn werd op 4 juli eervol begraven in de Oude Kerk, te Delft. In 1870 werd ter ere van hem een standbeeld opgericht in zijn geboorteplaats Delfshaven.

Literatuur

Blom, J.C.H.  en  Lamberts, E. (red.), Geschiedenis van de Nederlanden (Rijswijk 1993)

Groenveld, S. en Schutte, G.J., Nederlands verleden in Vogelvlucht. (Delta 2) De nieuwe tijd: 1500 tot 1813. (Leiden 1992)

Jansma, K. en Schroor, M. 10.000 jaar Geschiedenis der Nederlanden (Lisse 1991)

[bol_product_links block_id=”bol_5655857082828_selected-products” products=”1001004002604925,9200000049412551,666791773″ name=”Piet Heyn” sub_id=”” link_color=”D68F00″ subtitle_color=”D6982D” pricetype_color=”FF642B” price_color=”CC3300″ deliverytime_color=”009900″ background_color=”FFBD7A” border_color=”D27700″ width=”600″ cols=”3″ show_bol_logo=”undefined” show_price=”1″ show_rating=”1″ show_deliverytime=”1″ link_target=”1″ image_size=”1″ admin_preview=”1″]

 

2 Reacties op Piet Heyn

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Schrijf je in voor TOEN!