Plinius: correspondentie met keizer Trajanus

De levendige briefwisseling tussen Plinius en keizer Trajanus in Majesteit! geeft een levendige inkijk in het Romeinse bestuur aan het begin van de tweede eeuw.

In de provincie Bithynië, in het huidige noorden van Turkije, hield Plinius de Jongere (ca. 62-113) de gang van zaken scherp in de gaten. Als legaat met consulaire bevoegdheden stelde hij keizer Trajanus (53-117) op de hoogte van het reilen en zeilen in de streek. De keizer, of zijn secretariaat, nam de moeite om reactie te geven op zijn boodschappen en vraagstukken. De levendige briefwisseling is relatief ongeschonden overgeleverd en is naar het Nederlands vertaald door Vincent Hunink en Roald Dijkstra in Plinius, Majesteit!, Correspondentie met keizer Trajanus.

Crisisgebied

Je kunt je niet voorstellen dat de keizer zou zitten wachten op zo’n intensieve vragenstroom vanuit al zijn provincies van het immense Romeinse Rijk. In Bithynië was er blijkbaar iets bijzonders aan de hand. ‘Plinius is duidelijk als interim-manager gestuurd naar een crisisgebied om daar orde op zaken te stellen.’ Trajanus schreef het zelf, er ‘bleek veel voor verbetering vatbaar’.

Er waren onder meer veroordeelden die hun straf niet hadden uitgezeten die gewoon op vrije voet verkeerden; bij bouwactiviteiten werden budget en planning sterk overschreden en inefficiënte activiteiten zorgden voor onzinnige uitgaven.

“Ieder jaar stuurt men een gezant met een formeel decreet naar u toe ter begroeting, en men stelt hem twaalfduizend sestertiën ter beschikking. Indachtig uw principes heb ik gemeend de gezant hier te moeten houden en alleen het decreet te laten zenden. Dat levert een bezuiniging op, terwijl de officiële handeling evengoed wordt vervuld.”

Initiatief

Uit de brieven blijkt dat Plinius weliswaar om advies en goedkeuring vroeg maar zelf wel actie had ondernomen of een voorstel deed om misstanden aan te pakken. Trajanus liet ook blijken dat hij de initiatieven waardeerde.

“Het is een wijs besluit, mijn beste Secundus, om het water dat door de stad Amastris stroomt af te dekken als het onbedekt het welzijn schaadt. Ik ben er zeker van dat u met uw nauwgezetheid zult zorgen dat het niet aan financiële middelen voor dit project ontbreekt.”

Eenvoud

Vergeleken met de privécorrespondentie van Romeinse mannen als Trajanus, waarin stijl en onderwerpen ten volle werden opgepoetst om de auteur op zijn best uit te laten komen, blinken deze brieven uit in eenvoud en pragmatisme.

De vertalers zijn erin geslaagd de dynamiek te behouden. De teksten zijn zeker ook toegankelijk voor niet-classici. Wat de lezer helpt, zijn een beknopte inleiding en de verklaringen onder de teksten waarin de datering, topografische plaatsbepalingen en de uitleg van begrippen staan. Door het formaat en de hardcover heeft het boekje een majesteitelijke uitstraling.

Plinius, Majesteit!, Correspondentie met keizer Trajanus

vertaald door Hunink, V. en Dijkstra, R.

(Amsterdam 2018)

ISBN 978 90 253 0962 6, € 16,50, 230 pag.

Uitgeverij Athenaeum

 

Leon Mijderwijk

Leon Mijderwijk (1975) studeerde voor Leraar Geschiedenis 2e graads aan de HU en deeltijd Geschiedenis aan de Universiteit van Utrecht. Zijn aandacht gaat uit naar de vroege middeleeuwen, in het bijzonder van Engeland. Hij schreef artikelen en recensies voor Westerheem, Archeologie Magazine, So British & Irish, Muntkoerier en Filatelie. Leon is redactiemedewerker van het Detectormagazine en Historiën-redacteur. Hij onderhoudt contact met diverse uitgeverijen, archeologen en historici.

More Posts

Historiën Twitter
Schrijf je in voor TOEN!