Racistisch geweld is structureel

‘Al eeuwenlang een gastvrij volk. Racistisch geweld en overheidsreacties in Nederland (1950‐2009)’ van Rob Witte geeft inzicht in racistisch geweld in Nederland en laat zien dat er sprake is van een hardnekkig probleem gedurende de gehele periode van 1950 tot heden.

Racistisch geweld in Nederland, daar heeft ons land toch helemaal niet mee te maken? En als dit zich al voordeed, dan waren het toch slechts incidenten? Werden maatregelen genomen tegen (potentiële) daders van racistisch geweld of was er meer sprake van ‘blaming the victim’? Stond het geweld voor een uiting van vreemdelingenhaat of werd het vooral opgevat als een ‘onhandige uiting van angst en afkeuring’ tegenover allochtonen? Op deze vragen, en in het bijzonder de reactie van de overheid, geeft Rob Witte antwoord in zijn
boek ‘Al eeuwenlang een gastvrij volk. Racistisch geweld en overheidsreacties in Nederland (1950‐2009)’ dat maandag 15 februari verschijnt.

Het boek geeft inzicht in racistisch geweld in Nederland en laat zien dat er sprake is van een hardnekkig probleem gedurende de gehele periode van 1950 tot heden. In Nederland bestaat een grote neiging om het racistische karakter van geweld te bagatelliseren en om het structurele karakter van dit geweld te ontkennen. Juist deze reactie, en dan met name van landelijke en lokale overheden, heeft een grote invloed gehad op de wijze waarop dit geweld zich gedurende 60 jaar heeft voorgedaan en nog steeds voordoet.
Hard optreden
Uit het boek blijkt dat soms alert en hard werd opgetreden tegen racistisch geweld, maar dat hierbij dan vrijwel altijd sprake moest zijn van extreemrechtse betrokkenheid of de opkomst van extreemrechtse partijen. Op andere momenten bestond er landelijk nauwelijks enige aandacht voor.
In de overheidsreacties op lokaal niveau, waar zich incidenten voordeden, overheerste ontkenning van het racistische en structurele karakter van het geweld. Dit leidde menigmaal tot uitspraken dat het aan de aanwezigheid of het gedrag van de slachtoffers lag. Vaak werd men lokaal ook totaal verrast door gewelddadige incidenten. In veel gevallen kende men geenszins de eigen lokale geschiedenis op dit gebied, waardoor elke keer werd gereageerd alsof men met een noviteit te maken had.

Gastvrijheid
Natuurlijk kent de Nederlandse geschiedenis vele momenten en voorbeelden van gastvrijheid. Rita Verdonk zei tijdens een bijeenkomst van Trost op Nederland dan ook dat Nederlanders het helemaal niet in zich hadden om te discrimineren: “Wij zijn al eeuwenlang een gastvrij volk”. Het beeld van Nederland stoelt echter op meer aspecten en kenmerken, die soms ook tegenstrijdig zijn. Dit boek
nuanceert het te eenzijdig beeld en legt een vinger op een structurele werkelijkheid, die te vaak als ‘incident’ wordt afgedaan. Een conclusie die “nadreunt en waarvan iedere bestuurder kennis zou moeten nemen”, aldus oud‐burgemeester Bandell in zijn voorwoord.
Rob Witte is verbonden aan FORUM, Instituut voor multiculturele vraagstukken.

Rob Witte, ‘Al eeuwenlang een gastvrij volk’. Racistisch geweld en overheidsreacties in Nederland,
1950‐2009, ISBN 978‐90‐5260‐368‐1, 205 pagina’s, € 24,90

• Column: Bij nader inzien
• Texelse oorlogsgeschiedenis op website
• Besturen op het Hollandse platteland: Cromstrijen
• Kooplieden & Kerkgangers, familie De Peyster
• Geschutsstelling in Vordere Wasserstellung onderzocht