Reis mee met Charles Darwin en de Beagle

In 1859 publiceerde Charles Darwin zijn boek ‘The Origin of Species’ waarmee hij geschiedenis schreef. De blik op de wereld, en vooral hoe deze was ontstaan, werd voorgoed veranderd. Darwin introduceerde de evolutietheorie en ging daarmee in tegen het christelijke geloof dat de aarde in zes dagen gecreëerd was. Hij baseerde zijn uitspraken op de ontdekkingen die hij had gedaan op zijn vijf jaar durende reis over de wereld, op zijn schip genaamd Beagle. In 1831 vertrok Darwin, toen zelf pas 22 jaar oud, vanuit Europa richting Zuid-Amerika. Hij voer verder langs de werelddelen Australië en Afrika, om daarna weer terug te keren naar Europa. In 1836 kwam hij weer aan in Engeland.

Geen goede student

portret van Darwin, gemaakt door George Richmond in de jaren 1830

De jonge Charles Darwin, door G. Richmond (Bron: Wikipedia)

Wie was Darwin eigenlijk, en waarom besloot hij op tweeëntwintigjarige leeftijd zo’n reis te gaan maken? Charles Darwin werd in februari 1809 geboren in het Britse Shrewsbury. Zijn vader was een rijke arts, en zijn grootvader de arts, filosoof en dichter Erasmus Darwin. Charles’ moeder overleed toen hij acht was. De familie ging naar de kerk, en Charles ging naar de school die geleid werd door de plaatselijke pastoor, maar zijn vader voedde hem en zijn oudere broer en drie zussen op een vrijdenkende manier op.

Opmerkelijk genoeg was Charles Darwin geen uitzonderlijk goede student. Hij verwaarloosde zijn studie medicijnen aan de universiteit van Edinburgh, waar zijn vader hem heen had gestuurd in de hoop dat zijn zoon hem later zou opvolgen als arts. Wat de jonge Darwin daar wel leerde was het opzetten van dieren. Toen Darwin’s medicijnenstudie mislukte, stuurde zijn vader hem naar de universiteit van Cambridge om theologie te studeren. Hij vond dat zijn zoon dan maar dominee moest worden.

Liever de natuur in

Darwin was ook daar geen voorbeeldige student. Hij was al wel zijn hele leven geïnteresseerd in natuurhistorie. Als kind verzamelde hij al allerlei dingen die hij in de natuur had gevonden, zoals schelpen. Op beide universiteiten waar Darwin naartoe ging leek hij meer geïnteresseerd te zijn in de natuur dan in zijn studie. Hij had naast zijn studie allerlei andere activiteiten waar zijn echte passie lag. Zo volgde hij colleges van John Henslow over wetenschap en biologie, en werd diens favoriete student. Henslow stelde hem voor aan Professor Adam Sedgwick, docent geologie, die Darwin meenam op een excursie naar Wales in de zomer van 1831. Darwin deed hier veel kennis op die hem later van pas kwam.

Toen hij terugkwam uit Wales lag er een brief van Henslow op hem te wachten, waarin stond dat hij was uitgenodigd om mee te gaan op een tweejarige reis naar Zuid-Amerika aan boord van het schip H.M.S. Beagle, als een naturalist. Zijn vader was aanvankelijk tegen deze reis, maar uiteindelijk stond hij toch toe dat Darwin ging. En zo kwam het dat Charles Darwin op tweeëntwintigjarige leeftijd een reis ging maken (die uiteindelijk vijf in plaats van twee jaar duurde) die de visie van de hele mensheid op de wereld volledig zou veranderen.

Beagle Vuurland

De Beagle in de wateren rondomm Vuurland, in 1832. Schilderij van Conrad Martens (Bron: Wikipedia)

Schelpen en fossielen in Zuid-Amerika

De Beagle vertrok eerst richting Kaapverdië. Bij vertrek uit Plymouth had Darwin al enkele ideeën overgenomen van anderen over de ontwikkeling van de aarde, o.a. dat de aarde langzaam veranderd is door de eeuwen heen. In Kaapverdië deed hij de eerste kleine ontdekkingen die deze theorie voor hem bevestigden, zoals een rij schelpen die hoog boven het zeewater tegen een rots waren geplakt. Die schelpen zouden daar alleen maar hebben kunnen komen als ze ooit onder water waren geweest.

kaart reis beagle

De reis van de Beagle (Bron: Wikipedia)

De Beagle voer verder langs de oostkust van Zuid-Amerika, helemaal tot aan het zuidelijke puntje.  Op verschillende plaatsen legde het schip voor een aantal dagen aan, en Darwin, die last had van zeeziekte, bleef dan zoveel mogelijk aan land. Hij trok het regenwoud in en trok in Brazilië een tijdje langs de kust rond Rio de Janeiro rond. Tijdens deze en andere tripjes verzamelde Darwin fossielen, dieren en planten, die hij catalogiseerde en opstuurde naar zijn mentor Henslow. Verschillende fossielen van uitgestorven dieren, die wel enigszins leken op dieren die in die tijd in Zuid-Amerika leefden, deden vragen reizen bij Darwin, o.a. over hoe het kwam dat deze dieren waren uitgestorven. Ze voeren om de zuidelijke punt van Zuid-Amerika heen en naar het Andesgebergte. Hier zag hij nog meer aanwijzingen voor de theorie dat stukken land ooit onder water stonden en door de jaren heen langzaam omhoog zijn gekomen. Hij concludeerde dat het hele Andesgebergte ooit zou had moeten ontstaan.

Op de Galápagoseilanden

Hierna verliet Darwin Zuid-Amerika en de Beagle zette koers naar de Galápagoseilanden, waar Darwin de bevindingen deed die later de kern van zijn theorie zouden worden. Op 15 september 1831 kwam het schip bij de eilandengroep aan. Darwin observeerde hier hoe vreemd het was dat er zoveel kleine variaties waren tussen de dieren die op de verschillende eilanden leefden, die toch niet ver van elkaar af lagen. Zo kon je bijvoorbeeld aan het schild van een schildpad zien van welk eiland hij afkomstig was, en hadden vogels op het ene eiland een bek die geschikt was voor het vangen van insecten, terwijl op een eiland verderop vogels leefden wier bek beter geschikt was voor het eten van zaden en planten, maar die verder zeer erg op elkaar leken. Darwin verbond hier toen nog geen conclusies aan.

Na onderzoek op de Galápagoseilanden voer de Beagle de Pacifische Oceaan op, richting Australië. Daarna gingen ze via Kaapstad terug richting Europa. Op 2 oktober 1836 kwamen ze weer terug aan in Engeland, na een reis van bijna vijf jaar.

Darwin’s onderzoek en zijn conclusies

De Galápagosreuzenschildpad Harriet in Australia Zoo in 2002. De schildpad werd meer dan 170 jaar oud en is waarschijnlijk een van de schildpadden die door de Beagle-expeditie werden meegenomen. De verspreiding van reuzenschildpadden over de Galápagoseilanden werd door Darwin als bewijs voor natuurlijke selectie gebruikt. Bron: Wikipedia

De Galápagosreuzenschildpad Harriet in Australia Zoo in 2002. De schildpad werd meer dan 170 jaar oud en is waarschijnlijk een van de schildpadden die door de Beagle-expeditie werden meegenomen. De verspreiding van reuzenschildpadden over de Galápagoseilanden werd door Darwin als bewijs voor natuurlijke selectie gebruikt (Bron: Wikipedia)

Na zijn terugkeer in Engeland verhuisde Darwin al snel naar Cambridge, en stortte zich op het onderzoeken van de vele dieren, planten, skeletten en fossielen die hij had verzameld tijdens zijn reis. Hij werd daarin bijgestaan door zijn twee vroegere leraren Henslow en Lyell. Langzaam, door bevindingen die anderen aan zijn opgezette vinken en schildpadden hadden gedaan, kwam Darwin tot het idee dat het mogelijk is dat de ene diersoort uit de andere ontstaat, ook al is de eerste soort uitgestorven. De evolutietheorie was geboren.

Maar Darwin dacht nog verder, en vroeg zich af hoe zo’n soort dan precies veranderde, en hoe het kwam dat sommige exemplaren wel overleefden en anderen niet. Hij kwam in 1838, na het lezen van een essay van Thomas Malthus, tot de theorie die hij zelf ‘natuurlijke selectie’ noemde. Het wordt ook wel ‘overleving van de sterkste’ genoemd. Die exemplaren die, door kleine genetische veranderingen, het beste aangepast waren aan de omstandigheden waarin ze woonden, overleefden en konden zich voortplanten, terwijl hun broers en zussen die net iets minder goed waren aangepast, stierven. Zo werden die kleine veranderingen, eigenschappen die het beste bij de omgeving pasten, doorgegeven aan de volgende generatie.

Het duurde nog tot 1859 voordat Darwin zijn theorie publiceerde in het boek On the Origin of Species (Over de Oorsprong der Soorten). De jaren daarvoor had hij doorgebracht met het publiceren van zijn bevindingen van de Beagle-reis, zonder daar conclusies en theorieën aan te verbinden. Hoewel Darwin niet de eerste was die dacht dat soorten door de jaren heen konden veranderen, was hij wel degene die het het duidelijkste op papier zette, en aan het eind van zijn leven werd hij bewonderd als een man die het beeld van de wereld van zijn generatie compleet veranderd had.

Reis virtueel mee met Charles Darwin en de Beagle

Bezoek ook de Geschiedenis startpagina

2 Reacties op Reis mee met Charles Darwin en de Beagle

Geef een reactie

Schrijf je in voor TOEN!