Retour NL, de canon in vijftig stukjes

Om de canon meer te laten zijn dan een rijtje namen en jaartallen, heeft Janny van der Toorn-Schutte in Retour NL, bij ieder venster van de canon een kort stukje geschreven over de verhalen die er bij horen.Om de geschiedeniscanon meer te laten zijn dan een rijtje namen en jaartallen, heeft Janny van der Toorn-Schutte in Retour NL, bij ieder venster van de canon een kort stukje geschreven over de verhalen die er bij horen. Aan de hand van een standbeeld, schilderij, gebouw of gevelsteen, vertelt ze telkens iets over de grote gebeurtenis achter het venster. Veel van deze beelden zijn we allemaal wel eens tegen gekomen. Toch heeft het een opvallend effect. Of het nu het standbeeld is van Michiel de Ruyter in Vlissingen, de beeldengroep van de Nachtwacht aan het Rembrandtplein, of het standbeeld van Anton Philips in Eindhoven, meestal bekijk je ze op straat niet als voorbeeld van een canonvenster. In dit boekje wordt dat wel gedaan, waardoor de canon ook in beeld iets heel Nederlands krijgt. De tekst draagt daar aan bij. De schrijfster en de commissie Van Oostrom kunnen over dat effect tevreden zijn.

Heel veel informatie over de vijftig vensters geeft het boekje echter niet. Maar dat lijkt het doel van het boekje ook niet te zijn. In het voorwoord staat: ‘Bij deze standbeelden horen vaak spannende verhalen … In dit boek lees je de verhalen die erbij horen.’ Op de achterflap gaat het nog een stapje verder: bij lezen van de beeldende verhalen zou je de hunebedbouwers horen steunen, de verf in Rembrandts atelier ruiken en de spanning in het Achterhuis van Anne Frank voelen. Al deze zaken komen inderdaad aan bod, maar de ambitie wordt niet waargemaakt. In plaats van verhalen zijn het veel meer schetsen of introducties bij een venster. Heel geschikt voor leerlingen uit de brugklas, te beperkt voor volwassenen of voor de leerling die wat meer wil weten.

Wanneer je de informatie uit haar stukjes bijvoorbeeld vergelijkt met de officiële informatie uit de canonvensters, dan blijkt dat het nodige is weggelaten. Daarmee doet ze de verhalen achter de vensters eigenlijk te kort. Wel zijn de stukjes vlot geschreven. In haar taalgebruik richt de schrijfster zich duidelijk op de jonge lezer, die heeft er dan ook een aardig boekje aan. Ook is het boekje handig voor die docent die zijn les in het heden wil beginnen, en daarvoor een geschikt beeld bij een historisch feit als introductie zoekt. Er zijn genoeg mooie voorbeelden in dit boekje te vinden.

Het boekje sluit af met een overzicht van een leesboek bij elk venster; jeugdboeken die inderdaad het lezen waard zijn. Volwassenen die een leeslijst voor zichzelf zoeken, kunnen naast onze site bijvoorbeeld ook bij de leeslijst van het NRC terecht.

Jenny van der Toorn-Schutte, Retour NL. De canon van de Nederlandse geschiedenis in vijftig verhalen (Uitgeverij Boom Amsterdam 2007). 144 blz. ISBN 9789085065111.

• ‘Met stille trom’ op Tong Tong Fair
• Nieuwe schoolprogramma’s in RMO Leiden
• Protest tegen mangabeelden in Versailles
• Van Reybrouck wint Libris geschiedenisprijs 2010
• iPhone app oorlogsmonumenten