Schrik van Gouda: Han Balvert

Jan H. Kompagnie, De Schrik van Gouda. Het optreden van SD’er Han Balvert in Midden-Holland verschijnt in de Week van de Geschiedenis bij Uitgeverij Waanders in Zwolle in samenwerking met het Nationaal Archief in Den Haag.

VOORAANKONDIGING
Jan H. Kompagnie, De Schrik van Gouda. Het optreden van SD’er Han Balvert in Midden-Holland verschijnt in de Week van de Geschiedenis bij Uitgeverij Waanders in Zwolle in samenwerking met het Nationaal Archief in Den Haag.

Hij stond bekend als de Schrik van Gouda. Han Balvert, SS’er en SD’er, heeft van eind september 1944 tot januari 1945 een waar schrikbewind uitgeoefend in de regio Gouda. Dodelijke slachtoffers van de naziterreur zijn de jonge Frits Stolk en accountant Andries van Wijnbergen in Gouda, uitgever en journalist Eduard van Reenen in Woerden, garagehouder Bertus van Hoevelaken in Ouderkerk aan den IJssel, zadelmaker Toon Pille in Waddinxveen en Rokus Vonk, burgemeester van Bodegraven. Balvert was minimaal medeplichtig aan hun dood. Daarnaast hebben vele anderen op onzachtzinnige wijze met zijn gewelddadig optreden kennisgemaakt.

Met behulp van nieuw archiefmateriaal wordt in De Schrik van Gouda een beeld geschetst van een collaborateur die in intellectueel opzicht niet bijster ontwikkeld is en, gehuld in nazi-uniform en met een pistool in de hand, levensgevaarlijk wordt. Voordat hij in Gouda en wijde omgeving actief wordt heeft hij al een huiveringwekkende carrière in dienst van de Duitse bezetter achter de rug. Mede vanwege zijn ervaringen in de Sovjet-Unie en Griekenland stompt zijn toch al niet verfijnde geest verder af en kenmerkt zijn optreden in Gouda en omstreken zich door grofheid.

Toch is niet alles wat in deze contreien tijdens de oorlog aan misdadigs is gepleegd, op het conto van Han Balvert te schrijven, zo blijkt. Uiteen wordt gezet waarvoor hij nu wel verantwoordelijk is en waarvoor niet. Ook zijn – anonieme – Duitse opdrachtgevers dragen schuld aan wat er toen is misdreven.

Daaraan voorafgaand wordt beschreven in welk milieu Han Balvert, geboren in 1916 te Moordrecht, is opgegroeid en hoe hij uiteindelijk in 1944 in Gouda terechtkomt. Ook de wijze waarop na de oorlog de berechting tegen hem is verlopen krijgt de aandacht. Interessant is dan wat psychiaters van hem vinden. Ten slotte wordt belicht hoe hij in Duitsland zijn laatste levensdagen heeft gesleten.

 Tijdens de Week van Geschiedenis (vanaf 16 oktober a.s.) komt De Schrik van Gouda uit bij uitgeverij Waanders.

De prijs bedraagt 29,95.

Meer artikelen door Redactie Historiën: