Slavenschip Leusden en de West-Indische Compagnie

Leo Balai heeft de geschiedenis van het slavenschip Leusden beschreven. Deze geschiedenis wordt beschreven aan de hand van de tien slaventochten die dit schip maakte en is onlosmakelijk verbonden met de slavenhandelgeschiedenis van de West-Indische Compagnie (WIC).

Op vrijdag 21 oktober 2011 hoopt Leo Balai te promoveren aan de Universiteit van Amsterdam op zijn onderzoek naar de geschiedenis van het slavenschip Leusden. Deze geschiedenis wordt beschreven aan de hand van de tien slaventochten die dit schip maakte en is onlosmakelijk verbonden met de slavenhandelgeschiedenis van de West-Indische Compagnie (WIC).

Het proefschrift van Leo Balai heeft geresulteerd in de uitgave Het slavenschip Leusden. Slavenschepen en de West-Indische Compagnie, 1720-1738 en verschijnt bij Uitgeversmaatschappij Walburg Pers te Zutphen. Op 1 januari 1738 verging voor de monding van de Marowijnerivier in Suriname het slavenschip Leusden van de West-Indische Compagnie (WIC). Van de 716 in Afrika
ingescheepte gevangenen overleefden er slechts 16 de ramp. Hoewel het ongetwijfeld de grootste tragedie is uit de Nederlandse scheepvaarthistorie, is deze ramp vrijwel onbekend.
De Leusden was een van de laatste WIC-schepen die slaven vervoerden en bovendien het enige dat exclusief voor dit doel werd ingezet. Per reis transporteerde het schip gemiddeld 660 slaven – geketend en dicht op elkaar liggend – naar het Caribisch gebied. Eenmaal op
zee waren slavenschepen varende gevangenissen, waar een wreed regime heerste. Met name doordat ziekten vrij spel hadden in de ongezonde atmosfeer van de scheepsruimen, overleefden veel slaven de overtocht niet. Van haar eerste reis in 1720 tot aan haar
ondergang in 1738 voerde de Leusden in totaal 10 slaventochten uit, waarbij slechts 73% van de 6.564 ingescheepte slaven levend de overzijde bereikte.
Er is tot nog toe bijzonder weinig onderzoek gedaan naar de specifieke schepen die de transatlantische slavenhandel mogelijk maakten. Anders dan tot nu toe aangenomen blijkt dat er in Nederland schepen werden gebouwd die speciaal bestemd waren voor de slavenhandel.
Leo Balai ontdekte diverse tot nog toe onbekende bronnen, waarin over het feitelijke reilen en zeilen aan boord van slavenschepen wordt verhaald. Ook wordt ingegaan op de niet eerder beschreven rol van vrije Afrikanen aan boord van Nederlandse slavenschepen.
Leo Balai (Paramaribo, 1946) is na zijn juridische opleiding zowel als zelfstandig ondernemer als in dienstverband op verschillende gebieden werkzaam geweest. Momenteel verzorgt hij diverse vaardigheidstrainingen.

Leo Balai,
Het slavenschip Leusden. Slavenschepen en de West-Indische Compagnie, 1720 -1738,

genaaid gebrocheerd, geïllustreerd in zwart-wit,
Uitgeversmaatschappij Walburg Pers,
ISBN 978.90.5730.729.4, prijs € 34,50 – 368 pagina’s.

• Column: Bij nader inzien
• Texelse oorlogsgeschiedenis op website
• Besturen op het Hollandse platteland: Cromstrijen
• Kooplieden & Kerkgangers, familie De Peyster
• Geschutsstelling in Vordere Wasserstellung onderzocht