Studie relieken Gertrudiskathedraal Utrecht

Anique de Kruijf heeft onderzoek gedaan naar de relieken van de oud-katholieke Gertrudiskathedraal in Utrecht. Tot nog toe was de omvang en aard van deze verborgen verzameling relieken vrijwel onbekend. Anique de Kruijf inventariseerde alle ruim 1.700 objecten en reconstrueerde hun herkomst en redding.

Op vrijdag 18 maart om 13.00 uur hoopt Anique de Kruijf te promoveren aan de Universiteit van Amsterdam op haar onderzoek naar de relieken van de oud-katholieke Gertrudiskathedraal in Utrecht. Tot nog toe was de omvang en aard van deze verborgen verzameling relieken vrijwel onbekend. Anique de Kruijf inventariseerde alle ruim 1.700 objecten en reconstrueerde hun herkomst en redding. De collectie bevat materiaal van talloze heiligen en kent een grote variëteit in ouderdom en vorm. De reliekschat overtrof alle verwachtingen, zowel in omvang en samenstelling als inhistorisch belang. Het mag met recht een mirakel heten dat zoveel kostbare
middeleeuwse relieken de tijd van de reformatie hebben overleefd.

Het proefschrift van Anique de Kruijf heeft geresulteerd in de boekuitgave Miraculeus bewaard. Middeleeuwse Utrechtse relieken op reis en verschijnt bij Uitgeversmaatschappij Walburg Pers te Zutphen.

Op veilingsites worden regelmatig eigendommen van popsterren en sporthelden aangeboden. De wc-bril van John Lennon, maar ook de rijstkom van Mahatma Gandhi wisselden onlangs voor grof geld van eigenaar. In de middeleeuwen was het niet anders, al waren toen vooral religieuze idolen populair. Voorwerpen of overblijfselen van heiligen –relieken – speelden een cruciale rol in de religieuze beleving van de middeleeuwse gelovige. Er werden wonderdadige krachten aan toegekend en eeuwenlang waren ze een bron van troost en verering.

Tijdens de reformatie kreeg de katholieke religie forse aanvallen te verduren; kerkgebouwen werden ingenomen en kerkschatten werden geroofd of vernietigd. De katholieken zetten zich in om hun tastbare stukjes heiligheid op aarde veilig te stellen. Ze werden geregeld verplaatst en verborgen en zo werden ook relieken toevertrouwd aan de zorg van de –inmiddels oud-katholieke – Gertrudisparochie in Utrecht.

Anique de Kruijf (1981) is kunsthistorica, docent en onderzoekster op het gebied van
middeleeuwse devotionele kunst, hagiografie en reliekverering.

Anique de Kruijf,
Miraculeus bewaard. Middeleeuwse Utrechtse relieken op reis: de schat van de oud-katholieke Gertrudiskathedraal,

Uitgeversmaatschappij Walburg Pers,
geïllustreerd in kleur en zwart-wit, genaaid gebonden,
ISBN 978.90.5730.725.6, prijs € 35,00
– 320 pagina’s.

• Column: Bij nader inzien
• Texelse oorlogsgeschiedenis op website
• Besturen op het Hollandse platteland: Cromstrijen
• Kooplieden & Kerkgangers, familie De Peyster
• Geschutsstelling in Vordere Wasserstellung onderzocht