Terug naar de Oost, De reis van VOC-chirurgijn Gijsbert Heeck

In 2017 verscheen bij uitgeverij Walburg Pers het boek Terug naar de Oost. De reis van VOC-chirurgijn Gijsbert Heeck, 1654-1656. Dit boeiende reisverslag is niet alleen interessant voor maritiem geïnteresseerden. Terug naar de Oost verschijnt als deel 115 in de serie Werken van de Linschoten-Vereeniging.

 

PERSBERICHT

Drie keer maakt Gijsbert Heeck uit Bunschoten als scheepschirurgijn in dienst van de Vereenigde Oostindische Compagnie een reis naar de Oost. Na twee reizen in 1636 en 1641 vestigt hij zich als chirurgijn in zijn geboorteplaats. Zware tegenslagen in zijn persoonlijk leven doen hem besluiten zich weer te melden bij de VOC. In 1654 monstert hij aan op het schip Verenigde Provinciën voor de kamer Zeeland. Joost, zijn negenjarige oudste zoon uit zijn eerste huwelijk, mag met hem mee.

Oudste beschrijving Kaapkolonie

Het verslag dat Gijsbert Heeck bijhield van zijn belevenissen tijdens deze reis is bewaard gebleven. Niet alleen bevat het verslag de oudste beschrijving van de Kaapkolonie, die enkele jaren tevoren door Jan van Riebeeck was gesticht. Ook Heecks observaties in Batavia zijn interessant, omdat hij de stad vergelijkt met de situatie die hij tien jaar eerder aantrof. Maar vooral Heecks verblijf in Siam maakt zijn reisverslag – ook voor hedendaagse Thaise historici – tot een belangrijke historische bron.

Batavia

Heeck maakt gebruik van zijn goede contacten in Batavia om overgeplaatst te worden op een schip dat naar Paliacatte, op de Coromandelkust zeilde. Daar maakte hij, soms samen met zijn zoon, excursies in het binnenland. De informaties die hij over dit deel van India optekende worden hier voor het eerst gepubliceerd.

Na enkele omzwervingen keert Heeck in 1656 terug naar Batavia. Op 25 juli, vlak voor zijn aankomst aldaar, stopt zijn verhaal abrupt: zijn papier is op en hij kondigt aan zijn verhaal later te vervolgen. Het manuscript van zijn derde reis belandde begin vorige eeuw in het Nationaal Archief in Den Haag. Het vervolg is helaas nooit gevonden.

Terug naar de Oost is ingeleid en bezorgd door:

  • Barend Jan Terwiel (1941), antropoloog en historicus met als specialisme het vasteland van Zuidoost-Azië.
  • Peter Kirsch (1938), gepensioneerd tandarts en historicus. In 1994 verscheen Die Reise nach Batavia, over Duitsers in dienst bij de VOC.