Thuisfront: Franse propagandakaarten uit Eerste Wereldoorlog

Een industrie die in de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) goede zaken deed was die van de prentbriefkaarten. De persen draaiden volop…

  • 700 Franse fotostudio’s
  • 80.000 verschillende uitvoeringen
  • 5.000.000.000 propagandakaarten

thuisfront ed arnoldIn de Eerste Wereldoorlog waren prentbriefkaarten hét communicatiemiddel tussen front en thuis en thuis en front. Vertelden soldaten op die kaarten over hun wel en vooral wee? Niet echt, want de kaarten waren zo gearrangeerd dat er weinig ruimte was voor de persoonlijke boodschap. De vijf miljard kaarten hadden namelijk één doel: het moreel hoog houden.

Hans Aarsman

Historicus en docent geschiedenis Ed Arnold heeft uit een uitgebreide collectie van Franse propagandakaarten een selectie gemaakt voor het boek Thuisfront. Deze heeft hij op Hans Aarsman-achtige wijze (Aarsman maakt een wekelijkse bijdrage in de Volkskrant “waarin hij als een detective met een loep boven foto’s hangt”) benaderd. Niets vluchtige blik, maar eens goed kijken wat beeld en tekst echt willen vertellen en of de maker daarin is geslaagd. Het mooie is natuurlijk dat dit niet altijd het geval is.

Dienstplichtig

Ook de fotomontage van de propagandakaarten heeft niet in alle gevallen tot een succesvol resultaat geleid. Dat kwam niet alleen door de beperkingen van de techniek maar ook door de oorlogsomstandigheden. Een ruiter kun je nu eenmaal het beste fotograferen gezeten op een paard. Maar wat als alle paarden dienstplichtig zijn en dus niet komen opdraven voor de foto? Lees het hier.

Beeldvorming

Arnold maakt duidelijk:

“Beeldvorming en betrouwbaarheid gaan niet altijd gelijk op.”

De aankleding van de modellen geeft zeker geen natuurgetrouw beeld van toestanden aan het front. De getoonde vlaggen van bevriende naties zijn verwisseld. Die misstappen geven de auteur wel de mogelijkheid om de taferelen met gevoel voor humor te beschrijven. De idyllische beelden –en het contrast met de wrede werkelijkheid- roepen als vanzelf een gevoel van scherts op.

Geschiedenisonderwijs

Van een aantal onderwerpen is er een korte historische duiding zoals ‘Verlof in oorlogstijd’, ‘Joffres militaire carrière’ en ‘Geheime oorlogvoering’. Voor lezers die werkzaam zijn in het geschiedenisonderwijs zijn zeker de laatste drie pagina’s de moeite waard. Docenten geschiedenis vinden hier bij welk tijdvak en kenmerkende aspecten Thuisfront aansluit en welke begrippen aan bod komen. Daarnaast ook ‘Tijden van oorlog en liefde’, een opdracht in het kader van Actief Historisch Denken en Historisch Redeneren.

Harde kaft, handzaam formaat, paginagrote afbeeldingen is sfeervolle –soms zelfs frisch und fröhlich- kleuren- maken het geheel tot een fraai boekwerk. Tip voor de lezer wiens Frans even roestig is als de geweren op de afbeeldingen: houd een woordenboek in de aanslag.

Ed Arnold,

Thuisfront, Franse propagandakaarten uit de Eerste Wereldoorlog

met een voorwoord van Hans Aarsman
(Warnsveld 2016)
ISBN 9789072665003, € 18,50, 80 p. gebonden
Uitgeverij John Arnold (johnarnold21mei@gmail.com)
Meer Thuisfront op FaceBook.
Bestel ThuisFront op bol.com.

Leon Mijderwijk

Leon Mijderwijk (1975) studeerde voor Leraar Geschiedenis 2e graads aan de HU en deeltijd Geschiedenis aan de Universiteit van Utrecht. Zijn aandacht gaat uit naar de vroege middeleeuwen, in het bijzonder van Engeland. Hij schreef artikelen en recensies voor Westerheem, Archeologie Magazine, So British & Irish, Muntkoerier en Filatelie. Leon is redactiemedewerker van het Detectormagazine en Historiën-redacteur. Hij onderhoudt contact met diverse uitgeverijen, archeologen en historici.

More Posts

Schrijf je in voor TOEN!