Tweede Wereldoorlog: de Russische stormram

In Oorlog in het Oosten vertelt Samuel de Korte acht korte geschiedenisverhalen over Oost-Europa in de Tweede Wereldoorlog. Op Historiën een voorproefje: over de Russische stormram.

Taran door Nesterov. Bron: commons Wikimedia.


Op 8 september 1914 schreef de Rus Pjotr Nesterov geschiedenis door als eerste een vijandelijk vliegtuig neer te halen. Hij deed dit door het vliegtuig van Friedrich von Rosenthal en Franz Malina te rammen. Beide vliegtuigen stortte neer en Nesterov overleed aan zijn verwondingen toen hij uit het vliegtuig viel. Hoewel dit tijdens de Eerste Wereldoorlog plaatsvond, werd het vliegtuigrammen tijdens de Tweede Wereldoorlog door de Russen ingezet en verbeterd. De tactiek kreeg zelfs een eigen naam: taran, het Russische woord voor stormram.

Duitse invasie 1941

Op 22 juni 1941 begon de Duitse invasie van de Sovjet-Unie. Hoewel de Russen overrompeld werden door de Duitse agressie, beantwoordden zij deze op een bijzondere wijze. In de eerste uren gingen 1200 Russische vliegtuigen verloren, waarvan er 800 op de grond kapot werden geschoten. In de lucht waren de Duitsers oppermachtig en ook hun grondlegers trokken ver het Russische binnenland in.

Desondanks werd er wel een aanvang gemaakt met ramaanvallen, want luitenant Ivanov ramde een Duitse bommenwerper iets meer dan een uur nadat de invasie begonnen was.

Door een bijzondere samenloop van omstandigheden, ontstond er een geschikte omgeving voor de Russische vliegtuigen om hun Duitse tegenstanders uit de lucht te rammen. De Duitse troepen rukten snel op en verkenningsvliegtuigen werden vooruitgestuurd om via logische paden te verkennen, zoals langs spoorlijnen of snelwegen. Deze verkenningen deden de Duitse vliegtuigen vaak alleen, doordat de Russische luchtmacht veel verliezen had geleden bij het begin van de invasie.

Bommenwerper

Deze geisoleerde Duitse vliegtuigen konden aangevallen worden, maar hier waren enkele problemen bij. De Duitse piloten hadden over het algemeen meer gevechtservaring, terwijl er bij de Russen enkele technologische tekortkomingen waren die het neerschieten van bommenwerpers lastig maakten, zoals het gebrek aan radio’s in vliegtuigen. Pas vanaf 1943 zou dit veranderen. Daarnaast werd gevochten boven Russisch grondgebied, dus als de piloot het rammen overleefde, diende enkel het vliegtuig vervangen te worden. Luitenant Kiselev ramde een bommenwerper en sprong daarna uit zijn vliegtuig, maar bleef in een boom hangen. Hierbij raakte hij gewond en werd naar het ziekenhuis gestuurd om te herstellen. Het vliegtuig moest vervangen worden, maar de Duitsers waren een moderne bommenwerper met bemanning kwijt.

Frontaal of veilig rammen

Voor het uitvoeren van zo een stormram-aanval waren er verschillende methodes. Frontaal rammen had een minimale overlevingskans, terwijl de stuurmechanismen kapotsnijden met de propeller veiliger was of de tegenstander uit balans dwingen met de vleugels.

Alexei Katritsj voerde zo een veiligere ram uit. Op 21 augustus 1941 steeg hij op met zijn MIG-3 jager om een Duitse Donier-217 neerhalen. Hoog boven Moskou vond hij de Duitser en naderde hij van achteren. Een vuurgevecht tussen de Russische jager en de Duitse boordschutter ontstond, maar geen van beiden wist de ander neer te schieten. De Donier-217 was ondertussen gedraaid en keerde naar zijn basis terug met een brandende motor. Toch had Katritsj hem niet neer kunnen schieten, hoewel hij wel al zijn munitie had gebruikt. Met weinig andere opties besloot hij om de bommenwerper te rammen. Met zijn propeller raakte hij de stabilisator en het roer, waardoor de Donier neerging. Hoewel Katritsj’s vliegtuig ook schade had opgelopen, wist hij zwevend terug te keren naar de basis.

Taran ten einde

Toen het tij zich tegen de Duitsers keerde werd taran minder populair. Verkenningen werden minder uitgevoerd, doordat de Duitsers niet langer het initiatief hadden. De Russische vliegtuigen waren inmiddels beter in staat om de Duitse toestellen neer te schieten. Duitse bommenwerpers vlogen in formatie of met escortes. In 1944 werd de taran zelfs afgeraden.

In Rusland is er nog steeds veel aandacht voor taran. De romantisering en zelfopoffering zijn makkelijk er aan toe te dichten. Doordat diverse mensen ramden, konden verschillende groeperingen worden aangesproken. Zo was er zelfs een vrouw die ooit ramde, Ekaterina Zelenko. In totaal vonden er meer dan 270 ramaanvallen plaats tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Historiën Twitter
Schrijf je in voor TOEN!