Van vrienden naar rivalen: Kennedy en Nixon

Op 26 september 1960 kruisten John F. Kennedy en Richard Nixon de degens in het allereerste presidentiële debat in de Amerikaanse geschiedenis ooit. Iedereen weet dat de zongebruinde en zelfverzekerde Kennedy de televisiekijker meer overtuigde dan de ziekelijke en zwetende Nixon. Minder bekend is echter dat Kennedy en Nixon tot de verkiezingen van 1960 goede vrienden waren.

Intelligente rijkeluiszoon

De presidentskandidaten die op 26 september 1960 aantraden voor het belangrijkste debat van hun leven konden wat betreft hun achtergrond niet meer van elkaar verschillen. De op 29 mei 1917 geboren John Fitzgerald Kennedy bracht zijn jeugd door op de stranden van Massachusetts en Palm Beach, spelend en ravottend met zijn acht broers en zussen. Als tweede kind van de steenrijke zakenman en Hollywood producer Joseph Kennedy hoefde Jack, zoals zijn roepnaam luidde, zich nooit zorgen te maken over geld. Als een echte ‘rijkeluiszoon’ volgde hij een elite-opleiding aan Harvard en de London School of Economics. Daar onderscheidde hij zich door zijn grote intelligentie en liefde voor boeken en tegelijkertijd nonchalante, zelfs rebelse houding tegenover het schoolbestuur.

De jonge John Kennedy temidden van zijn familie in Boston, Massachusetts (bron: Wikimedia)

De jonge John Kennedy temidden van zijn familie in Boston, Massachusetts (bron: Wikimedia)

Arme uitblinker

JFK’s jeugd stond in groot contrast met dat van Richard Milhous Nixon. Hij kwam op 9 januari 1913 ter wereld in Yorbia Linda (Californië) als zoon van Francis en Hannah Nixon, beiden strenggelovige Quakers. Het gezin, waarin vier jongens werden geboren, had het niet breed. Vader Nixon bezat een kruidenierswinkel en benzinestation, maar dat leverde lang niet genoeg geld op om de jongens te laten studeren. Op zijn middelbare school blonk Richard, ‘Dick’ voor intimi, echter uit door zijn intelligentie en debattalent. Hij voltooide zijn middelbare school als een van de besten van de klas. De Universiteit van Harvard bood hem zelfs een beurs aan. Omdat Richard echter de zorg op zich nam voor zijn zieke broer Harold, die leed aan tuberculose, zag hij daar vanaf. Na het overlijden van Harold in 1933 koos hij uiteindelijk voor de Duke University of Law.

Richard Nixon (rechtsboven) maakt zijn krantendebuut in 1916 (bron: Wikimedia)

Richard Nixon (rechtsboven) maakt zijn krantendebuut in 1916 (bron: Wikimedia)

Getekend door tragedie

Ondanks alle verschillen hadden Kennedy en Nixon ook dingen gemeen, en juist daar vonden ze elkaar. De generatiegenoten werden op jonge leeftijd al getekend door tragedies. Jack bracht een groot deel van zijn jeugd door op bed. Al vanaf jonge leeftijd werd Jack geteisterd door allerlei ziektes en aandoeningen. Pas op volwassen leeftijd werd de ziekte van Addison geconstateerd. Op 12-jarige leeftijd werd bij Richard een plekje op zijn long gevonden. Omdat zijn broer Harold was gestorven aan tuberculose, verboden zijn angstige ouders de jonge Richard om nog langer te sporten. Uiteindelijk bleek het plekje een litteken van een eerdere longontsteking te zijn. Kennedy en Nixon verloren beiden hun oudere broers. Richard zelfs twee. Zijn oudste broer Harold stierf aan tuberculose, en zijn jongere broertje Arthur werd op slechts 7-jarige leeftijd het slachtoffer van een mysterieuze ziekte. De Kennedy’s kregen in het oorlogsjaar 1944 te maken met een verschrikkelijke tragedie. Oudste zoon Joseph P. Kennedy Jr kwam als piloot tijdens een geheime missie over het Franse kanaal om het leven, toen zijn vliegtuig plotseling ontplofte.

Nieuwkomers in Washington

De paden van John F. Kennedy en Richard Nixon kruisten voor het eerst in 1947. Beiden kwamen nog maar net teruggekeerd uit de Pacific, waar ze hadden gestreden in de Tweede Wereldoorlog. De twee jongemannen ontmoetten elkaar in de trein, waar ze overnachtten en een compartiment met elkaar deelden. Ondanks hun verschillende afkomst klikte het bijzonder goed tussen ‘Jack’ en ‘Dick’. Hun gezamenlijke interesse in politiek creeërde een band. Beiden waren in 1946 gekozen in het Amerikaanse Congres en nieuwkomers in de Amerikaanse politiek. Ze werden zelfs op dezelfde dag ingezworen. Washington was dan ook de eindbestemming van deze trein, de Capitol Limited, waar deze historische ontmoeting plaatsvond. Kennedy en Nixon trokken vaak met elkaar op en aten graag een hamburger in een van de lokale restaurants in Washington. De twee, een was Democraat en de ander Republikein, praatten en discussieërden honderduit over de grote wereldzaken van dat moment, zoals de Sovjet Unie en de Koude Oorlog.

My brother and Jack Kennedy were really close friends, although most of the media never recognized it, because the media doesn’t look for that. They look for enemies.
– Edward C. Nixon

Van vrienden naar rivalen

De gehele jaren vijftig bleven JFK en Nixon goede vrienden. Beiden brachten het in een paar jaar tot Senator. Kennedy in Massachusetts, Nixon in Californië. JFK en zijn vader steunden zelfs Nixon’s campagne voor de Senaat met een donatie van 1000 dollar. Na zijn verkiezing tot Senator schreef Kennedy in een brief Nixon als “an outstanding guy who has the opportunity to go all the way.” Pas tijdens de presidentsverkiezingen in 1960 veranderden de twee in rivalen. De strijd veranderde hun vriendschap voorgoed. Kennedy merkte op dat Nixon, die het inmiddels tot vice-president had gebracht onder Eisenhower, ‘over lijken’ ging als het ging om winnen. Een bijzondere observatie gezien het latere Watergate-schandaal.

De strijd om het presidentschap in 1960 betekende het einde van de vriendschap tussen Kennedy en Nixon (bron: Wikimedia)

De strijd om het presidentschap in 1960 betekende het einde van de vriendschap tussen Kennedy en Nixon (bron: Wikimedia)

De rest van de geschiedenis kennen we allemaal. John F. Kennedy behaalde in november 1960 een nipte overwinning op zijn oude vriend. Het betekende het einde van een bijzondere vriendschap van twee mannen die de Amerikaanse politiek voorgoed veranderden. Een moordaanslag in Dallas op 22 november 1963 maakte een einde aan zijn leven. Richard Nixon nam na zijn verlies verbitterd afstand van de politiek, om in 1968 zelf het presidentschap te veroveren. Hij trad vroegtijdig af na het Watergate schandaal en stierf in 1994.

Bronnen

  • Chris Matthews. Jack Kennedy: Elusive Hero. New York: Simon and Schuster, 2012.

Denise Parengkuan

Denise Parengkuan (1991) studeerde Geschiedenis aan de Rijksuniversiteit Groningen en Internationale Betrekkingen in Historisch Perspectief aan de Universiteit Utrecht. Ze is gespecialiseerd in Amerikaanse en internationale geschiedenis. Daarnaast heeft ze sinds kort haar eigen tekstbureau 'Talent voor Teksten'. Voor vragen/opmerkingen kunt u haar altijd bereiken op info@talentvoorteksten.com.

More Posts - Website

Historiën Twitter
Schrijf je in voor TOEN!