Vergeten verhaal van Lienke en Guus Hagers

Charles den Tex en Anneloes Timmerije waren afzonderlijk al succesvol als thrillerauteur en schrijfster van korte verhalen. Zij bundelden hun krachten om Het vergeten verhaal van een onwankelbare liefde in oorlogstijd op te tekenen.

vergeten verhaalZe vertellen het verhaal van Lienke en Guus Hagers. Lienke heeft haar leven gewijd aan het waarmaken van Guus’ droom: piloot worden. Als gevechtsvlieger van de Indische Luchtvaart volbrengt hij plichtsgetrouw zijn taken. Lienke moet hij hiervoor noodgedwongen achterlaten in Nederlands-Indië.

Roman of geschiedenisboek?

Het vergeten verhaal van een onwankelbare liefde in oorlogstijd bevindt zich in een ongemakkelijke spagaat. Aan de ene kant is het een gedetailleerde, waarheidsgetrouwe weergave van het leven in oorlogstijd. De roman staat dan ook bomvol jaartallen, uitweidingen over historische gebeurtenissen, namen van steden, gevechtsvliegtuigen, politici, enzovoorts. Hiermee wordt het realistische karakter van de roman wat al te sterk aangezet, waardoor het soms eerder leest als een geschiedenisboek.

Aan de andere kant vertellen Den Tex en Timmerije het verhaal dat ze in de titel al aankondigen, waarin liefde en oorlog elkaar op wonderbaarlijke wijze versterken. De oorlog scheidt de geliefden, maar het gezegde “Absence makes the heart grow fonder” is zonder meer van toepassing. Lienke en Guus zijn het schoolvoorbeeld van ware liefde. Het rotsvaste vertrouwen dat ze in elkaar hebben, spat van de pagina’s af. Als zijn maten op zoek gaan naar vrouwelijk vertier, blijft Guus trouw aan zijn Lienke – zelfs als de maanden die ze gescheiden doorbrengen, veranderen in jaren. Ook Lienke put in haar benarde situatie kracht en troost uit haar geloof in hereniging met Guus. Liefde is de enige constante factor in hun leven.

Australië, Nederlands-Indië en Japanners

Guus’ leven wordt jarenlang beheerst door de oorlog. Lange tijd bevindt hij zich juist ver buiten het oorlogsgewoel, doordat er geen gevechtsvliegtuigen geleverd kunnen worden. Samen met de rest van zijn team wacht hij af – eerst rustig, dan steeds ongeduldiger. Een grote groep mannen die zich op bekend gebied (Australië) begeven zonder doel, zonder vrouw, zonder manier om terug naar huis te kunnen – dat is vragen om moeilijkheden.

Al snel beginnen de mannen zich dan ook tegen de legerleiding te verzetten, die hier niet van gediend is. Ook Guus komt in de problemen. Hij dreigt uit het leger gezet te worden. Hij weet dat hij zonder vliegtuig nooit de kans zal krijgen om weer bij Lienke in de buurt te komen. Wanneer een mysterieuze vrouw hem de kans geeft om te blijven werken, grijpt hij die met beide handen aan. Hij heeft er alles voor over. Zo raakt hij verzeild in een vuil, politiek spel dat hij niet helemaal kan doorzien.

Intussen probeert Lienke zich staande te houden in. Al snel wordt ze vastgezet door de Japanners. De omstandigheden zijn in eerste instantie nog goed, maar deze worden hoe langer hoe slechter. Hoe mager, ongelukkig en ondervoed ze uiteindelijk ook is, Lienke blijft kracht putten uit de herinnering aan haar man en de hoop op hereniging.

Droge kost: jaartallen, namen van vliegtuigen en allerlei details

Uit het nawoord dat Den Tex en Timmerije bij de roman schreven, blijkt duidelijk hoe waarheidsgetrouw het verhaal is opgetekend. Wie er interesse in (en geduld voor) heeft, kan hier precies lezen hoe de schrijvers aan hun informatie zijn gekomen. Een lange opsomming van feiten, jaartallen en citaten biedt een kijkje in zaken die onderbelicht bleven in het boek zelf. Een waardevolle toevoeging, al is het enigszins droge kost. Het meest opvallende is misschien nog wel hoe weinig het nawoord afwijkt van het verhaal zelf. Het bevat vooral jaartallen, namen van vliegtuigen en allerlei details – eenzelfde saaie opsomming als in het verhaal zelf vaak te vinden is.

De karaktertekening van de personages is geen literair hoogstandje. Den Tex en Timmerije vinden het regelmatig nodig om hun personages uitgebreid te beschrijven:

‘Guus is streng voor zichzelf en voor anderen, tegelijkertijd vriendelijk en hulpvaardig. Hij heeft een scherpe blik, een fenomenale coördinatie, een natuurlijk gevoel voor een kist, en hij heeft de juiste koelbloedigheid – Guus Hagers is een geboren vlieger.’

‘Bram Landberg komt uit een ander milieu en is elf jaar ouder, maar ze [Marja] houdt van zijn ruige zelfstandigheid. Hijzelf ook: liever weg dan aan wal, dat is Bram. In al zijn beheerstheid heeft Guus een zelfde, onmiskenbare rust.’

Dit soort karaktertekeningen zijn onnodig, omdat het schrijversechtpaar meer dan in staat is om personages tot mensen van vlees en bloed te verheffen. De lezer leert Guus en Lienke op een haast intieme wijze kennen, doordat geen deel van hun leven onbelicht blijft. Uit hun doen en laten wordt vanzelf duidelijk hoe ze in elkaar zitten. De expliciete benoeming van hun eigenschappen doet afbreuk aan de sterke personages die de schrijvers weten neer te zetten.

Literair gezien schort er dus hier en daar wat aan de roman. Gelukkig zijn de verhaallijnen van Guus en Lienke interessant genoeg om de lezer te boeien. De politieke intriges waar Guus mee te maken krijgt, zorgen steeds weer voor een onverwachte wending. Het vergeten verhaal van een onwankelbare liefde in oorlogstijd is een verhaal dat niet opnieuw vergeten mag worden.

Charles den Tex en Anneloes Timmerije,

Het vergeten verhaal van een onwankelbare liefde in oorlogstijd

ISBN 9789044533484; 19,95

(Breda 2014)

Uitgeverij De Geus

Bekijk de persmap van Uitgeverij De Geus voor meer informatie.

 

Schrijf je in voor TOEN!