Verhalen van een drakendochter

Maartje Draak was een erudiete wetenschapper, maar bovenal een verhalenverteller, betoogt Willem Gerritsen in Verhalen van een drakendochter.

‘Mijn naam is Draak, ik doe in Kelten. Gaat u zitten.’ Met deze staccatozinnen stelde Maartje Draak zich voor aan haar studenten. Een van die cursisten die gefascineerd was door haar openingswoorden was Willem Gerritsen. Deze literatuurhistoricus schreef Verhalen van de drakendochter over zijn vroegere leermeesteres. Over het doel is hij helder: ‘In dit boek heb ik getracht leven en werk van Maartje Draak te beschrijven tegen de achtergrond van de universitaire studie van talen en literaturen in Nederland tijdens de twintigste eeuw.’

Keltoloog Van Hamel

Al op vroege leeftijd bleek Maartje leergierig, ijverig en doelgericht te zijn. Het zijn eigenschappen die ertoe bijdragen dat zij als kandidaat Nederlandse taal en letterkunde contact legt met Anton Gerard van Hamel (1886-1945), de hoogleraar Oudgermaans en Keltologie aan Universiteit Universiteit die als de grondlegger van de keltologische studies in Nederland wordt beschouwd. Maartje ziet haar eerste ontmoeting met hem -waarop er nog vele zouden volgen- als een Sternstunde in haar leven. Van Hamel zette haar op het spoor om altijd terug te gaan naar de oorspronkelijke teksten. Later trad hij op als haar promotor.

Lees de levensbeschrijving van Van Hamel door Maartje Draak (1946).

Hoogleraar

Het overlijden van haar leermeester in het jaar van de bevrijding is zowel persoonlijk als professioneel een zware schok voor Draak. Omdat Theo Cotzen, een andere student van Van Hamel, met wie zij had samengewerkt, was overleden in Duitse gevangenschap, leefde zij met het benauwende vooruitzicht dat de toekomst van de Keltische studies in Nederland volledig op haar schouders rustte.

Ze droeg de last naar behoren, eerst als lector, later als hoogleraar in Amsterdam en Utrecht. De erkenning van andere wetenschappers bleek uit de verkiezing tot lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. Voor de afdeling Letterkunde was zij de eerste vrouw die tot gewoon lid werd benoemd.

Verhalenverteller

Naast haar onderwijstaken, onderzocht en publiceerde zij met grote regelmaat. De diversiteit aan onderwerpen is groot, maar de kern was dat zij verhalen wilde vertellen.

‘Lang lang geleden, in een land hier heel dichtbij, was er eens een professor die Draak heette, Maartje Draak, en zij vertaalde sprookjes.’

-blog ’t Keltisch Draakje, Universiteit Utrecht, Keltisch, Nike Stam

Dat ging door na haar emeritaat in 1977 toen zij in samenwerking met Frida de Jong vertalingen van Oud-Ierse verhalen uitbracht. Ze maakten hierin het magische Ierland voor een breed publiek toegankelijk.

‘Als sprookjesonderzoeker is zij levenslang geboeid gebleven door het ‘archaïsche geloof in de toverkracht van taal of van bijzondere taaluitingen’.’

Aard van de draak

Wie een smeuïge biografie verwacht met vele privé ditjes-en-datjes kan beter iets in het genre Gijp uit de kast pakken. Willem Gerritsen heeft een wetenschappelijk boek over een wetenschapper geschreven.

Hij concentreert zich in Verhalen van een drakendochter op de werkzaamheden van Maartje Draak. In het slothoofdstuk ‘De aard van de draak’ staat hij expliciet stil bij haar persoonlijk leven en persoonlijkheid. Dat zij een hechte band had met haar ouders bleek al in haar jeugdjaren. Zij was enig kind in de familie Draak. Na het overlijden van haar vader Jan in 1948 nam zij haar moeder in huis. Zij leefden samen tot 1970, toen Emma overleed. Maartje had vele, ook internationale, contacten in de wetenschappelijke wereld. Wat zij van iemand vond, liet zij wel blijken.

‘Aan gewichtigdoenerij, speciaal van de kant van mannen in haar omgeving, had zij een gloeiende hekel.’

Geleerde en charmante vrouw

De betrokkenheid van de auteur met zijn vroegere onderwijzer en promotor beschrijft hij veelal in zakelijke termen. Er zijn tipjes van de sluier dat genegenheid een van de drijfveren was om deze doorwrochte biografie te schrijven over de vrouw die de keltologie in Nederland levend hield.

‘Wie bereid was haar te accepteren zoals zij was, die ontmoette een geleerde vrouw met een ongebruikelijke grote eruditie en een aanzienlijke dosis nuchtere wijsheid. En daarenboven: een vrouw met een warm hart, een subtiel gevoel voor humor en een grote charme.’

Het boek sluit af met een bibliografie van de publicaties van Maartje Draak.

Gerritsen, Willem

Verhalen van een drakendochter, Leven en werk van Maartje Draak (1907-1995)

(Hilversum 2019)

ISBN 978 90 8704 769 6, € 29,-, 304 pag.

Uitgeverij Verloren

Leon Mijderwijk

Leon Mijderwijk (1975) studeerde voor Leraar Geschiedenis 2e graads aan de HU en deeltijd Geschiedenis aan de Universiteit van Utrecht. Zijn aandacht gaat uit naar de vroege middeleeuwen, in het bijzonder van Engeland. Hij schreef artikelen en recensies voor Westerheem, Archeologie Magazine, So British & Irish, Muntkoerier en Filatelie. Leon is redactiemedewerker van het Detectormagazine en Historiën-redacteur. Hij onderhoudt contact met diverse uitgeverijen, archeologen en historici.

More Posts

Historiën Twitter
Schrijf je in voor TOEN!