Wat betekent de kleur van Barack Obama? Woensdag weetje

20 januari. De datum van de eerste inauguratie van Barack Obama als president van de Verenigde Staten in 2009 én van zijn tweede inauguratie in 2013. Wist je dat Barack Obama behalve de eerste zwarte president ook de vijfde zwarte senator in de Amerikaanse geschiedenis was?

Barack Obama

Barack Obama. Bron: wikimedia commons.

De wetgevende macht ligt in Amerika bij het Amerikaanse parlement, ofwel het Congres. Het bestaat uit twee onderdelen:

  • De Senaat
  • Het Huis van afgevaardigden

De senaat heeft twee leden voor iedere Amerikaanse staat. Sinds 1969 zijn dit 100 leden in totaal. Senatoren hebben een zittingstermijn van zes jaar. Om de twee jaar worden verkiezingen gehouden voor een derde van de senatoren.

Het Huis van afgevaardigden telt vanaf 1929 435 leden, met als aanvullende voorwaarde dat iedere staat tenminste één afgevaardigde heeft. Zij hebben een zittingstermijn van twee jaar.

Zwarte representatie

Sinds het einde van de Amerikaanse burgeroorlog in 1865 hebben slechts negen (!) zwarte Amerikaanse senatoren hun staten in de senaat vertegenwoordigd. De blanke hegemonie tijdens de jaarlijkse Oscaruitreikingen is er niets bij. Ook in het Huis van Afgevaardigden zijn zwarte afgevaardigden ondervertegenwoordigd: 131 tot nu toe.

De 38,9 miljoen inwoners van Afro-Amerikaanse afkomst die de V.S. in 2010 telde, vormen 12,6 % van de totale bevolking van het land. Toch was Barack Obama toen hij in 2005 gekozen werd tot senator van Illinois pas de vijfde senator die afkomstig was uit deze etnische groep. Om iets te begrijpen van deze ongelijkheid, moeten we terug in de geschiedenis van de V.S.: naar het einde van de Amerikaanse burgeroorlog.

Reconstructie (1865-1877)

Na de Amerikaanse burgeroorlog (1861-1865) begon de federale overheid met een periode van Reconstructie. Dat hield in dat de tien zuidelijke staten die zich tijdens de oorlog hadden afgescheiden van de rest van de V.S. weer opgenomen moesten worden.

Op 6 december 1865 ging het dertiende amendement op de grondwet in. Daarmee werd in de hele Verenigde Staten de slavernij afgeschaft. Verder werd in het veertiende amendement (1868) de burgerrechten van alle (mannelijke) burgers van de V.S., ongeacht huidskleur, vastgelegd. Het vijftiende amendement (1870) bepaalde dat niemand zijn burgerrechten kon verliezen op basis van ras, huidskleur of omdat hij slaaf was geweest.

Toch waren deze aanpassingen in het zuiden van de Verenigde Staten niet succesvol. In 1877 eindigde de Reconstructie. Hierna slaagde een blanke elite er daar in om de rechten van zwarte mensen weer in te perken door rassenscheiding in lokale wetten op te nemen. Dit zijn de zogenaamde Jim Crow-wetten. Rassendiscriminatie en ongelijke behandeling van zwarten bleven een normale gang van zaken. Veel zwarte mensen konden daardoor niet stemmen in de zuidelijke staten.

Burgerrechtenbeweging

Pas met de opkomst van de zwarte burgerrechtenbeweging, onder leiding van mensen als Martin Luther King, in de jaren vijftig en zestig van de 20e eeuw, kwam daar langzaam verandering in. Met de Civil Rights Act van 1964 werden de Jim Crow-wetten ongeldig. Discriminatie in openbare gelegenheden zoals restaurants, winkels en scholen is sindsdien verboden. Toch ligt de macht in Amerika nog steeds overwegend bij een rijke blanke elite.

De kleur van Barack Obama

De opkomst van Barack Obama zou niet mogelijk zijn geweest zonder de strijd tegen rassenongelijkheid die in de jaren zestig is gestreden. Dat hij de eerste zwarte president werd, is een symbolische overwinning. Aan deze mijlpaal ging echter zijn prestatie om senator van Illinois te worden vooraf. Dat leverde de basis voor zijn presidentschap.

Bronnen

De Verenigde Staten, 1787-1914, samenleving op de rails, in: examenbundel VWO geschiedenis 1996

Remnick, David, De brug (Amsterdam/New York 2010)

Theusa.nl

Wikipedia:
https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_African-American_United_States_Senators

https://nl.wikipedia.org/wiki/Jim_Crow-wetten

https://en.wikipedia.org/wiki/Thirteenth_Amendment_to_the_United_States_Constitution

https://en.wikipedia.org/wiki/Reconstruction_Era#Legacy_and_historiography

 

Tim Wachelder

Tim Wachelder studeerde geschiedenis aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Tijdens zijn studie specialiseerde hij zich in Europese Expansiegeschiedenis. Behalve over koloniale geschiedenis schrijft hij ook over militaire, culturele en Nijmeegse geschiedenis. Sinds 2007 is hij webredacteur bij Historiën.

More Posts

Schrijf je in voor TOEN!