Voorspel van de Tachtigjarige oorlog

Het voorspel van de Tachtigjarige oorlog van Robert Fruin is een klassieker. Prettig toegankelijk. Dankzij een nieuwe uitgave ook weer makkelijk verkrijgbaar.

 

Na het zien van het persbericht van Het voorspel van de Tachtigjarige oorlog schreef ik aan Rudmer van uitgeverij Omniboek dat ik het geweldig vond dat er een nieuwe uitgave is verschenen van deze klassieker uit 1859. Niet alleen omdat ik dan de vergeelde pocket kon omruilen voor een fris boek. Vooral omdat het een plezier is Robert Fruin (1823-1899) te lezen.

Robert Fruin

Dat wil wat zeggen. Negentiende-eeuwers gebruiken niet alleen archaïsche woorden -in de ogen van moderne lezers-, zij gebruiken ook nogal veel woorden waardoor er lang uitgerekte zinnen ontstaan, vol met bijzinnen (inderdaad, zoals deze zin dus). Daarnaast schakelen ze moeiteloos over van Duits, Frans en, als het onderwerp het toelaat, Latijn. Kortom, geen gemakkelijk leeswerk. Maar Robert Fruin kon schrijven en na 150 jaar kunnen we concluderen dat hij tijdloos kon schrijven.

Tijdgenoten

“Hij richtte zich niet tot zijn vakgenoten maar tot zijn tijdgenoten” verklaart de uitgever in het voorwoord. Fruin mopperde wel op zijn publiek maar vond dat het zijn taak was de burgers van Nederland op te voeden met zijn standpunten over staat, vorst en historie. De (eerste) hoogleraar vaderlandse geschiedenis groeide uit tot “de verpersoonlijking van het wetenschappelijke vak vaderlandse geschiedenis”.

Willem van Oranje

Het voorspel van de Tachtigjarige oorlog schreef hij niet als boek. Het was een essay in De Gids waarin hij zijn reactie gaf op De opkomst van de Nederlandsche Republiek van de Amerikaan John Lothrop Motley, dat in 1859 verscheen. Fruin betitelde het vol lof als handboek dat hij -waar nodig- aanvulde en verbeterde (“…hoewel Motley hierover niet erg nauwkeurig is.”).
Het essay is zeker geen recensie want Motleys naam en werk noemde hij nog slechts sporadisch na de inleiding. Hij schreef een mooi compleet verhaal met als hoofdrolspelers Willem van Oranje, Egmont en Horne, koning Filips II, Granvelle en landvoogdes Margaretha, maar ook “de hele bevolking, van groten en kleinen”.

Objectiviteit

Fruin streefde naar objectiviteit maar was natuurlijk ook een product van zijn tijd die met gevoel voor drama schreef:

“Ongelukkig Nederland onder een landsheer die dus openlijk erkennen moet dat hij ongeschikt is om Nederlanders te regeren!”

Vaderlandsliefde

Zijn openlijke vaderlandsliefde mag dan niet meer van deze tijd zijn; de evenwichtigheid waarmee Fruin de gebeurtenissen beschreef, was niet alleen aan zijn tijdgenoten welbesteed. Dankzij de nieuwe hertaalde versie is het waarlijk ook nu nog een plezier Het voorspel te beleven.

Robert Fruin

Het voorspel van de Tachtigjarige oorlog

(eerst verschenen 1859; Utrecht 2017)
ISBN 9789401911320; € 17,50, 224 p.
Uitgeverij Omniboek

De beduimelde Aula-pockets van Het voorspel en Tien jaren. Door het voorwoord van historicus en Fruin-kenner J.W. Smit blijft ook deze versie van Het voorspel waardevol. Foto Leon Mijderwijk.

Leon Mijderwijk

Leon Mijderwijk (1975) studeerde voor Leraar Geschiedenis 2e graads aan de HU en deeltijd Geschiedenis aan de Universiteit van Utrecht. Zijn aandacht gaat uit naar de vroege middeleeuwen, in het bijzonder van Engeland. Hij schreef artikelen en recensies voor Westerheem, Archeologie Magazine, So British & Irish, Muntkoerier en Filatelie. Leon is redactiemedewerker van het Detectormagazine en Historiën-redacteur. Hij onderhoudt contact met diverse uitgeverijen, archeologen en historici.

More Posts

1 Reactie op Voorspel van de Tachtigjarige oorlog

Schrijf je in voor TOEN!