Vrouwen en kinderen eerst

In Vrouwen en kinderen eerst geeft historica Els Kloek inzicht in haar kijk op geschiedenis en geschiedschrijving.

‘Kort is goed’, schrijft historica Els Kloek herhaaldelijk in Vrouwen en kinderen eerst. Dit motto hanteerde ze al bij de totstandkoming van haar veel geprezen 1001 vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis. Als je ervan uitgaat dat er waarheid in deze uitspraak schuilt dan is deze bundel artikelen van haar hand gewoonweg uitstekend. In een bestek van 160 pagina’s staan maar liefst veertig bijdragen.

Man of wijf

Vrouwen en kinderen eerst is een verzameling van eerder verschenen artikelen en columns. Die laatste werden eerder gepubliceerd in Geschiedenis Magazine en GEN Magazine. De afsluiter ‘Man of wijf’ schreef de auteur voor de Maand van de Geschiedenis 2019 dat het thema ‘Zij/Hij’ heeft.

Voor deze uitgave heeft de historica de teksten ingekort, en bewerkt en van noten voorzien. In die verwijzingen duidt zij onder meer de ontwikkelingen tussen het moment van verschijnen en nu. Het boek maakt hierdoor een frisse en actuele indruk.

Geschiedenis gaat over mensen

In de artikelen staat de kijk van Els Kloek op geschiedenis en geschiedschrijving centraal. Onderwerpen als erflaters, het claimen van geschiedenis, de canon, excuses voor het verleden, komen aan bod. Zij pleit meermaals voor genealogisch handwerk door historici. Ze doet dat in de columns van GEN Magazine waar dit logischerwijs goed zal zijn gevallen bij de lezers, maar eveneens in andere teksten onderbouwt ze die gedachte. Ze ziet hierin namelijk de manier om dichter bij mensen te komen en dat is haar doel, want ‘geschiedenis gaat over mensen’.

Doorbreken dominantie mannen

Het zoeken naar bronnen over en het beschrijven van historische figuren kenmerken het oeuvre van Kloek waarin zij ernaar streeft een evenwichtig beeld van het verleden te geven. Dat doet zij voornamelijk door de rol van vrouwen te belichten omdat die lange tijd onderbelicht zijn in de geschiedschrijving.

‘Mijn werk als historica, ook in Vrouwen en kinderen eerst, staat bijna altijd in het teken van het doorbreken van de dominantie van mannen in de geschiedenis.’

1001 vrouwen

Veelvuldig reflecteert ze op het werk aan het Digitaal Vrouwenlexicon en het project 1001 vrouwen dat hieruit voortkwam. In het artikel ‘1001 en de ‘achterkant’ van de geschiedenis’ doet ze dat zeer gestructureerd. Alleen dit artikel maakt volgens mij dit boek al de moeite waard; zeker voor iedereen die zelf over geschiedenis schrijft. Ze gaat er – kort en bondig uiteraard – in op de plaats van vrouwen in oudere historiografie, de totstandkoming van het lexicon en welke biografische woordenboeken als voorbeeld dienden.

De ‘Tien vuistregels’ die zijn toegepast bij het opstellen van de lemma’s vormen de kern van die bijdrage. Hier wordt duidelijk dat het slagen van het immense project grotendeels te danken is aan de gestructureerde aanpak. Hierdoor zijn de biografieën eenduidig in vorm, ondanks dat er vele verschillende auteurs meewerkten. De eerste vuistregel is ‘kort is goed’. Een van de andere is dat de hoofdpersoon, hoe weinig gegevens de historicus dan ook in handen heeft, niet uit beeld mag verdwijnen door uit te weiden over de historische context, is een andere les die Kloek geeft. Zodat de lezer niet vergeet: ‘Geschiedenis gaat over mensen’.

Els Kloek,

Vrouwen en kinderen eerst

(Nijmegen 2019)

ISBN 9789460044540, € 17,50, 160 pag.

Uitgeverij Vantilt

Leon Mijderwijk

Leon Mijderwijk (1975) studeerde voor Leraar Geschiedenis 2e graads aan de HU en deeltijd Geschiedenis aan de Universiteit van Utrecht. Zijn aandacht gaat uit naar de vroege middeleeuwen, in het bijzonder van Engeland. Hij schreef artikelen en recensies voor Westerheem, Archeologie Magazine, So British & Irish, Muntkoerier en Filatelie. Leon is redactiemedewerker van het Detectormagazine en Historiën-redacteur. Hij onderhoudt contact met diverse uitgeverijen, archeologen en historici.

More Posts

Historiën Twitter
Schrijf je in voor TOEN!