Waarom heet het Colosseum Colosseum?

Vanwege de kolossale afmetingen, wordt vaak gedacht. En wie in Rome ooit oog in oog met dit grootste amfitheater uit de Oudheid heeft gestaan, kan zich er alles bij voorstellen. Toch komt de bijnaam van de arena ergens anders vandaan. In de Oudheid bestond een reusachtig bronzen beeld dat oorspronkelijk keizer Nero voorstelde. Op munten uit de tijd van Nero is het 35 meter hoge beeld op zijn oorspronkelijke plaats te zien: de binnenplaats van de Domus Aurea, het gigantische paleis dat Nero had laten bouwen. Toen deze Colossus jaren na Nero’s dood – met enigszins aangepaste gelaatstrekken, want aan de gehate keizer wilde men niet meer herinnerd worden – naast de arena kwam te staan, ging het amfitheater in de volksmond al snel Colosseum (bij de Colossus) heten.

Op een munt van Gordianus III (238-244) staat de Colossus van Nero buiten het amfitheater.

Op een munt van Gordianus III (238-244) staat de Colossus van Nero buiten het amfitheater.

 

Forum Romanum

Overigens wordt er rond en onder het Colosseum en Forum Romanum momenteel flink gegraven om een nieuwe metrolijn aan te leggen. Voor archeologen zowel een zegen als een vloek. De werkzaamheden bieden een unieke kans om één van de historisch interessantste plekken op aarde te onderzoeken. Aan de andere kant zullen vele ondergrondse fundamenten moeten wijken voor tunnels en stations. De moderne archeologen die nu aan het werk zijn in dit gebied hebben overigens illustere voorgangers. In de 15e eeuw lieten Renaissance-kunstenaars als Rafael zich al aan touwen naar beneden zakken om de muur- en plafondschilderingen te bestuderen in de rijk gedecoreerde vertrekken van het Domus Aurea. Niet met altijd evenveel respect voor de toen al 1400 jaar oude fresco’s, want Rafael heeft als een brutale toerist zijn eigen naam in het plafond gekrast.

caput mundi omslagCaput Mundi

Bovenstaande weetjes over Colosseum, Colossus en vandalistische kunstenaars zijn talrijk in het boek Caput Mundi, een cultuurgeschiedenis van Rome en omstreken waarin Charles Hupperts en Elly Jans een overzicht geven van de cultuurgeschiedenis van Rome. Daarbij beperken ze zich niet tot een beschrijving van de talloze monumenten in de eeuwige stad, maar schetsen ze ook af en toe een historische context, vooral over het vroege Rome en de keizertijd. Bovendien schuwen ze niet om af en toe een sappige anekdote aan te halen. En dan kan de beruchte Nero met zijn waanzinnige trekjes en geruchten over incest met zijn moeder natuurlijk niet buiten schot blijven.

Wat heeft Mussolini met Augustus te maken?

Het boek is in eerste instantie bedoeld voor gymnasiumleerlingen, maar ook buitengewoon geschikt voor de meer dan gemiddeld geïnteresseerde leek die een bezoek plant aan Rome en zich wil voorbereiden op zijn culturele bedevaart. De 400 illustraties bieden een overzicht van al het moois dat de Caput Mundi, de hoofd(stad) van de wereld, te bieden heeft. Opvallend zijn de verbanden die de schrijvers leggen tussen verschillende tijdperken. Zo is het interessant om keizer Augustus met het fascistische regime van de 20e eeuw in verband te brengen om daarbij ook in te gaan op het gedweep van Mussolini met het klassieke verleden van Rome (en Italië). De fascinatie voor de bouwkunst van de oude Romeinen heeft fascistische architecten sterk beïnvloed en ook die geschiedenis is nog op vele plekken in Rome zichtbaar.

Tenslotte biedt het boek nog informatie over archeologische vindplaatsen in de buurt van Rome. Zo is een apart hoofdstuk gewijd aan Pompeji en worden uitstapjes gemaakt naar de villa van Hadrianus en de goed bewaard gebleven havenstad Ostia.
Caput Mundi is niet een naslagreisgidsje voor in de rugzak, maar voor wie de voorpret van een bezoek aan Rome wil vergroten en zeker wil weten dat hij geen kunsthistorisch hoogtepunt over het hoofd ziet, is het zeker een aanrader.

Capit Mundi, Een cultuurgeschiedenis van Rome en omstreken
Charles Hupperts en Elly Jans
(Leeuwarden 2015)
ISBN 978-90-8771-771-2, € 32,50
Eisma Edumedia

1 Reactie op Waarom heet het Colosseum Colosseum?

Schrijf je in voor TOEN!