Wat deed een Zwitsers militair in Nederland?

Zwitserland. Dat is toch dat land dat zich altijd afzijdig houdt bij conflicten. Neutraal en Zwitserland; het lijken synoniemen. Dus wat was er aan de hand toen de Zwitsers de wapens oppakten om naar Nederland te marcheren?


august-von-bonstetten-jac-biemans-zwitsers militairIn de jaren van Franse bezetting (1795-1813) hadden de staatsvormen van Nederland elkaar in snel tempo opgevolgd. De terugkeer van de Oranjes, in de persoon van Willem Frederik, moest rust brengen. Een van de belangrijkste taken waarvoor de latere koning Willem I zich gesteld zag, was de opbouw van een krijgsmacht. “De staat in wording had nog geen leger, maar moest zich kunnen verdedigen, zeker zolang Napoleon niet definitief verslagen was.”

Vestingstad ‘s-Hertogenbosch

De Zwitsers hadden allang een goede reputatie als militairen; ook in het Staatse leger hadden zij ruim een eeuw gediend. Het lag dan ook voor de hand dat er een beroep werd gedaan op Zwitserse infanteristen. Een deel van hen zou gelegerd liggen in Den Bosch. “’s Hertogenbosch was vanaf de zestiende eeuw een vestingstad met een garnizoen.”

Zwitsers militair

Het verhaal van één van de Zwitsers is door historicus Jac. Biemans opgetekend in August von Bonstetten, Een Zwitsers militair -schetst ’s-Hertogenbosch, waarin na een inleiding over de politieke situatie in Nederland, de vestingstad ’s-Hertogenbosch en een biografie van de hoofdpersoon, August von Bonstetten vooral zelf aan het woord is. August hield namelijk gedurende zijn hele leven, ook in de periode in ’s-Hertogenbosch (1815-1824), een dagboek bij. Dat zorgt uiteraard voor een persoonlijk verhaal: “’s Morgens vroeg verliet ik mijn geboortestad en mijn geliefde ouders en broers en zussen; van hen te scheiden maakte mij ontzettend verdrietig.”

Het geeft bovenal een helder beeld van het dagelijks leven van een ontwikkeld man uit de Bernse elite die zijn dagen doorkomt met marcheren, lezen, bezoekjes brengen en slapen. Zoals je dat in een dagboek doet, is dat niet altijd in volzinnen, wel in kort maar krachtige taal. Dat leest verrassend prettig weg waardoor de herhalingen –die juist herkenning oproepen hoe dat eindeloos repeterende ritme voor August en andere militairen geweest moet zijn- niet vervelend zijn.

“De hele ochtend niets bijzonders, bleef thuis. Jenner kwam langs en bleef erg lang, zodat hij mij het schrijven verhinderde.”

“Sliep lang, tot 08.00 uur. Ontbeet met peren, studeerde. Las bijna de hele ochtend.”

“De dag verliep bijna helemaal hetzelfde als gisteren, behalve dat er niet zo lang werd geëxerceerd.”

De teksten in het boek zijn een volledige optekening van een dag.

Schilderen als uitlaatklep

Wat deze publicatie mede zijn aantrekkingskracht geeft, valt ook te lezen: “07.00 uur stond ik op. Vertaalde. Schilderde.” Schilderen en tekenen deed August namelijk ook. “Dat was zijn uitlaatklep om toch nog gelukkig te zijn in ’s-Hertogenbosch.” De schilderingen en tekeningen, iets meer dan honderd, zijn bij de teksten opgenomen. Ze geven een beeld van wat hij om zich heen zag: gebouwen, mensen en situaties in de stad en omgeving, maar hij oefende ook om dieren en bloemen natuurgetrouw weer te geven.

“Met deze publicatie worden de twee egodocumenten van August von Bonstetten, het schetsenalbum en de dagboeken, voor het eerst in combinatie uitgegeven.” Voor een neutraal –niet Zwitsers, maar Hollands- beschouwer, zonder een bijzondere voorkeur voor militaire geschiedenis noch met een speciale band met ’s-Hertogenbosch heeft Een Zwitsers militair schetst ’s-Hertogenbosch me zeer geboeid. Het is een interessant inzicht in het leven van een militair en gevoelsmens die zijn dagen –wanneer werk en sociale verplichtingen het toelaten- die zich toelegt op studie en artistieke activiteiten. Uitgeverij Vantilt heeft zijn werk eer aangedaan met dit prachtig geïllustreerde gebonden boek.

[bol_product_links block_id=”bol_5706c3154954c_selected-products” products=”9200000046892002″ name=”August von Bonstetten” sub_id=”Zwitsers militair in ‘s-Hertogenbosch” link_color=”000000″ subtitle_color=”000000″ pricetype_color=”ED1000″ price_color=”CC3300″ deliverytime_color=”009900″ background_color=”FFA012″ border_color=”D25400″ width=”200″ cols=”1″ show_bol_logo=”undefined” show_price=”1″ show_rating=”1″ show_deliverytime=”1″ link_target=”1″ image_size=”1″ admin_preview=”1″]

Leon Mijderwijk

Leon Mijderwijk (1975) studeerde voor Leraar Geschiedenis 2e graads aan de HU en deeltijd Geschiedenis aan de Universiteit van Utrecht. Zijn aandacht gaat uit naar de vroege middeleeuwen, in het bijzonder van Engeland. Hij schreef artikelen en recensies voor Westerheem, Archeologie Magazine, So British & Irish, Muntkoerier en Filatelie. Leon is redactiemedewerker van het Detectormagazine en Historiën-redacteur. Hij onderhoudt contact met diverse uitgeverijen, archeologen en historici.

More Posts

Schrijf je in voor TOEN!