Werd koning Willem II gechanteerd door de pers?

De radicale pers speelde in de periode 1840-1851 een belangrijke rol in het democratiseringsproces van Nederland. De journalisten spraken koning Willem II persoonlijk aan op het beleid.


intrigantenclubDe Mediacode is er om leden van het Koninklijk Huis bescherming te bieden tegen de pers. Wat levert die code op? Verplichte fotomomenten waarop Willem-Alexander, Maxima, Amalia en de rest van de familie gedwee staan te poseren. En zachtjes morrende pers want de code heeft toch wel iets van censuur in zich.

Radicale pers

Wat een contrast met de tijd van koning Willem II: 1840-1848. Lees de subtitel van De Intrigantenclub van M.J.F. Robijns en je weet genoeg: Hoe radicale persmuskieten Willem II chanteerden en de democratie op weghielpen. Het is een tekst die als proefschrift werd geschreven in 1967. Robijns beschrijft de opkomst van de radicale pers in de periode 1840-1851. Die pers bestond uit eenlingen die er ook niet in slaagden om uiteindelijk een front te vormen. “Het enige wat ze gemeen hadden, was dat ze min of meer aan de zelfkant van de maatschappij stonden.”

Eillert Meeter en Adriaan van Bevervoorde

Robijns volgt een aantal van die eenlingen op de voet, met name Eillert Meeter (1818-1862) en jonkheer Adriaan van Bevervoorde (1819-1851). Zij uitten hun kritiek onder meer op misstanden in de maatschappij en op het politiek bestel. Zij speelden op de man. Persoonlijke aanvallen op ministers en de koning kenmerkten hun artikelen. Het maakte hun artikelen tot smeuïge literatuur. Het was een reden dat hun kranten, zelden met meer dan enkele honderden abonnees, van hand-tot-hand gingen waardoor toch een flink aantal lezers kennismaakten met de standpunten van de radicalen.

Vrijgevige koning Willem II

Opzienbarend vanuit hedendaags perspectief is dat deze journalisten direct toegang hadden tot koning Willem II. Zo is duidelijk “dat Meeter de koning door felle artikelen en door zijn ‘onthullingen’ heeft willen jagen.” Dat miste zijn uitwerking niet.: de radicale journalisten werden gerechtelijk vervolgd en hardhandig in de gevangenis gezet. Of –en dat was soms een doel op zich voor deze armlastige radicalen- zij lieten zich betalen om zich in hun stukken milder of zelfs lovend over de koning uit te laten. De betalingen vonden plaats uit de persoonlijke kas van Willem II. Hij ontving of correspondeerde zelfs persoonlijk met de journalisten en hielp hen aan werk. En toen hij zich eenmaal vrijgevig had opgesteld, bleven zij bedelen om nieuwe gratificaties.

Herontdekte Historische Klassieker

Op een ruwe wijze wisten de radicale journalisten als eersten de roep om democratie te verwoorden. De radicale pers in Nederland bestond kort maar de activiteiten vonden plaats tijdens een periode die van grote invloed zou zijn op de politieke geschiedenis van Nederland. Dat zal reden geweest zijn dat uitgeverij Omniboek en Historisch Nieuwsblad De Intrigantenclub, Hoe radicale persmuskieten Willem II chanteerden en de democratie op weghielpen hebben uitgekozen als eerste uitgave in de serie Herontdekte Historische Klassiekers. Het is zowel de verdienste van de auteur als de redactie die de heruitgave hebben verzorgd dat deze klassieker ook van deze tijd is. Boeiend onderwerp en prettig leesbaar. Het maakt nieuwsgierig naar de volgende herontdekking.

M.J.F. Robijns,

De Intrigantenclub, Hoe radicale persmuskieten Willem II chanteerden en de democratie op weghielpen

(Amsterdam 2015)

[bol_product_links block_id=”bol_563f84693c8d8_selected-products” products=”9200000046134668″ name=”Intrigantenclub” sub_id=”Radicale pers in Nederland” link_color=”D68F00″ subtitle_color=”D6982D” pricetype_color=”FF642B” price_color=”CC3300″ deliverytime_color=”009900″ background_color=”FFBD7A” border_color=”D27700″ width=”200″ cols=”1″ show_bol_logo=”undefined” show_price=”1″ show_rating=”1″ show_deliverytime=”1″ link_target=”1″ image_size=”1″ admin_preview=”1″]

 

Leon Mijderwijk

Leon Mijderwijk (1975) studeerde voor Leraar Geschiedenis 2e graads aan de HU en deeltijd Geschiedenis aan de Universiteit van Utrecht. Zijn aandacht gaat uit naar de vroege middeleeuwen, in het bijzonder van Engeland. Hij schreef artikelen en recensies voor Westerheem, Archeologie Magazine, So British & Irish, Muntkoerier en Filatelie. Leon is redactiemedewerker van het Detectormagazine en Historiën-redacteur. Hij onderhoudt contact met diverse uitgeverijen, archeologen en historici.

More Posts

Schrijf je in voor TOEN!