Westwaarts met de nacht – Beryl Markham

Beryl Markham was een uitzonderlijke vrouw. Zij was de eerste vrouw die van oost naar west in een solovlucht de Atlantische Oceaan overstak.

Aan dit bijzondere avontuur besteedt zij betrekkelijk weinig aandacht in haar autobiografische schets Westwaarts met de nacht. Des te meer haalt zij herinneringen op aan haar jeugdjaren – omringd door leeuwen, olifanten en paarden – in Brits-Oost-Afrika, een kolonie dat het grondgebied van het huidige Kenia beslaat.

Afrika

Zij trad bij haar vader in de voetsporen toen zij een paardenfokkerij startte. Als dit al een teken was dat zij er geen moeite mee had om zich in een mannenbolwerk te begeven dan bevestigde zij dit wel met een andere passie: vliegen. Zij zag Afrika zoals nog weinig mensen het voor haar hadden gezien.

“Afrika is mystiek, het is wild, het is een zengend inferno, het is een paradijs voor een fotograaf, een walhalla voor de jager, een utopia voor de escapist. […] Het is dit allemaal tegelijk, maar één ding is het niet – het is nooit saai.”

Piloot

Het werk boven de Afrikaanse vlakten leverde haar niet de aandacht op die haar trans-Atlantische vlucht zou doen, maar het opstijgen en landen in gebied dat daarvoor niet bedoeld was, vergde mogelijk nog meer van haar kwaliteiten als piloot.

“Ik tuur voor me uit over de smalle startbaan. Ik meerder snelheid, voel de wind en gebruik die. Er staat een hoog, ijzeren hek om het vliegveld heen – een ijzeren hek met daarachter een diepe greppel. Waar vind je nog een vliegveld dat tegen wilde dieren beschermd wordt? Zebra’s, gnoes, giraffen, elandantilopen – ’s nachts liggen ze achter de hoge barrière met nieuwsgierige, onrustige ogen op de loer, kijkend naar het vlakke terrein, en voelen zich dan beetgenomen.”

Markham toont terloops aan dat zij -voor haar tijd- een vooruitstrevende kijk had op het vlak van dierenwelzijn en de omgang met inlanders.

Out of Africa

Hoewel haar belevenissen in Afrika een avontuurlijk relaas hebben opgeleverd, valt bovenal op hoeveel zij in haar persoonlijke memoires niet zegt. In Westwaarts met de nacht figureert haar vader als enige familielid. Ook aan de geliefden in haar leven wijdt zij geen woord. In het voorwoord wordt aan dit gemis al gerefereerd. Hierin wordt ook aangegeven dat het boek van Markham een plaats verdient naast het bekendere Een lied van Afrika (inspiratiebron voor de film Out of Africa) van de Deense barones Karen Blixen, dat zich eveneens in Kenia afspeelt.

Plaats in de geschiedenis

Westwaarts met de nacht verscheen in 1942, zes jaar na Markhams succesvolle trans-Atlantische vlucht; in 1986 stierf zij in Nairobi. Om haar plaats in de geschiedenis te duiden had een korte biografie van nut geweest. Ook een uitleg van sommige uitspraken en een kaart van het gebied waar zij in Afrika actief was, zou een leeshulp zijn. Mogelijk bezie ik het daarmee teveel vanuit een geschiedkundig perspectief. Aangezien het boek is verschenen in de reeks Privé-domein bij uitgeverij De Arbeiderspers is het geven van een historische context immers geen voorwaarde, wel om het (her)uitgeven van autobiografieën, zoals het gepassioneerde, levenswaardige ego-document van Beryl Markham.

Markham, Beryl,

Westwaarts met de nacht, Grensoverschrijdende memoires

Prive-domein

(Amsterdam 2018)

ISBN 9789029524094, € 24,99, 336 p.

Uitgeverij De Arbeiderspers

Leon Mijderwijk

Leon Mijderwijk (1975) studeerde voor Leraar Geschiedenis 2e graads aan de HU en deeltijd Geschiedenis aan de Universiteit van Utrecht. Zijn aandacht gaat uit naar de vroege middeleeuwen, in het bijzonder van Engeland. Hij schreef artikelen en recensies voor Westerheem, Archeologie Magazine, So British & Irish, Muntkoerier en Filatelie. Leon is redactiemedewerker van het Detectormagazine en Historiën-redacteur. Hij onderhoudt contact met diverse uitgeverijen, archeologen en historici.

More Posts

Historiën Twitter
Schrijf je in voor TOEN!