Wie is Willem Vos, bouwer van de Batavia in Lelystad?

Willem Vos, de eerste man onder wiens leiding voor het eerst in 400 jaar een VOC-schip heeft gebouwd, heeft dyslexie. Is dat gegeven nu het eerste wat je moet schrijven in een recensie over Willem Vos, Biografie van een scheepsbouwmeester van Wilfried Vonk?

Toch wel. De diagnose ‘dyslexie’ gaf Willem Vos namelijk inzicht in wat zijn leven had gevormd. In zijn jeugd, op school, in Broek in Waterland, belemmerde het hem in hoge mate in zijn ontwikkeling. Het oordeel van zijn leraar en vooral ook zijn moeder was hard. Willem moest maar beter zijn best doen. Hij kan er niets van! En dat oordeel zou Willem Vos vormen en achtervolgen.

Batavia

Batavia in Lelystad, 1997. Foto: Leon Mijderwijk

Batavia in Lelystad, 1997. Foto: Leon Mijderwijk

Op de Batavia-werf in Lelystad heeft Willem nog steeds last van de dyslexie (de diagnose was toen nog niet gesteld). In aantekeningen maakt hij schrijffouten. Dat terwijl hij bij wijze van spreken een compleet beeld in zijn hoofd heeft van hoe het schip moet worden. Op die momenten op de werf dat Willem letters omdraait, wordt er misschien weleens gelachen. Maar Willem wordt niet uitgelachen, hij wordt niet gekleineerd. Hij is dan namelijk de onbetwiste charismatische leidinggevende waar tientallen, en later zelfs honderden, medewerkers en vrijwilligers mee werken en voor wie hij als voorbeeld dient. Zij werken gezamenlijk aan zijn droom. De bouw van het VOC-schip Batavia. Oorspronkelijk bouwjaar: 1628. In de 17e eeuw gemaakt door doorgewinterde scheepsbouwers; van 1985 tot 1995 door een wisselend samengestelde groep jongeren. De bouw was een leerwerktraject met als doel jongeren voor de reguliere arbeidsmarkt klaar te stomen. Zij leerden er met hout werken, want de nieuwe Batavia werd gebouwd met de materialen die ook voor het originele VOC-schip waren gebruikt.

Scheepsbouwmeester

Willems passie was het bouwen van houten boten en schepen. Hij bestudeerde de geschriften van de oude scheepsbouwmeesters en wilde een waarheidsgetrouwe replica maken, zonder concessies aan materiaal, afwerking en tijd. De bouw en de tewaterlating van de Batavia moest oude tijden doen herleven. Daar slaagde hij in. Zoals een columniste schreef:

“Willem Vos is zelf een overlevering van de 17e eeuw, met zijn korte brede gestalte, zijn prachtige grijze baard. Altijd bereid om met groot enthousiasme uitleg te geven. Een onverstoorbare doordouwer die gelooft in zijn project.”

Spannend jongensboek van een echt leven

Willem-Vos-biografie-van-een-scheepsbouwmeesterJournalist Wilfried Vonk heeft een biografie geschreven die leest als een spannend jongensboek waarbij de sympathie volledig uitgaat naar de hoofdpersoon Willem Vos. Maar goed, dit is geen roman maar een echt leven. Met een lastige start maar ook met een droom die werkelijkheid werd. Om die droom te realiseren ontzegde Vos zichzelf en zijn gezin alle luxe en gemak. Er zijn spanningen door de constante behoefte aan geld om het project door te laten gaan. De krachten van buitenaf zoals financiers en mensen die hun –al dan niet verborgen- agenda hebben, maken het niet gemakkelijker. Na de voltooiing van de Batavia wordt die spanning Willem Vos teveel. Hij stort in.

Bouw van een Oost-Indiëvaarder

Er is gelukkig geen vergelijk met de oorspronkelijke Batavia te maken. Het schip vergaat op haar eerste schip aan de westkust van Australië. Willem Vos komt weer boven water. In 2015 ziet hij niet alleen deze biografie ter perse gaan maar ook zijn eigen De bouw van een Oost-Indiëvaarder ziet het levenslicht, evenals een verzamelmap De bouw van een Oost-Indiëvaarder. Bouwtekeningen van een Hollands spiegelretourschip in de Gouden Eeuw met tientallen bouw- en detailtekeningen. Na het lezen van de biografie kun je hem dit alleen maar gunnen.

Wilfried Vonk,
Willem Vos, Biografie van een scheepsbouwmeester
(Zutphen 2015)
ISBN 978-94-6249-033-8, 252 p., € 19,95
Walburg Pers

Lees hier over De bouw van een Oost-Indiëvaarder en De bouw van een Oost-Indiëvaarder. Bouwtekeningen van een Hollands spiegelretourschip in de Gouden Eeuw.

Klik hier voor de website van Bataviawerf in Lelystad.

Bataviawerf toegangsbewijs, 1997

Bataviawerf toegangsbewijs, 1997

 

Folder Bataviawerf 1997

Folder Bataviawerf, 1997

Folder Bataviawerf, 1997

Folder Bataviawerf, 1997

Leon Mijderwijk

Leon Mijderwijk (1975) studeerde voor Leraar Geschiedenis 2e graads aan de HU en deeltijd Geschiedenis aan de Universiteit van Utrecht. Zijn aandacht gaat uit naar de vroege middeleeuwen, in het bijzonder van Engeland. Hij schreef artikelen en recensies voor Westerheem, Archeologie Magazine, So British & Irish, Muntkoerier en Filatelie. Leon is redactiemedewerker van het Detectormagazine en Historiën-redacteur. Hij onderhoudt contact met diverse uitgeverijen, archeologen en historici.

More Posts

Historiën Twitter
Schrijf je in voor TOEN!