Willoughbyland, Engelse en Nederlandse geschiedenis

Lees de ondertitel van Willoughbyland en je weet waarmee je van doen hebt: Engelands verloren kolonie. Engelse geschiedenis, geschreven door een Oxford-docent, met op de omslag Sir Walter Raleigh (†1618), een Engelse held.

Sir Walter Raleigh was staatsman, wetenschapper, spion, schrijver en -tijdelijk favoriet van koningin Elizabeth I. Om zijn activiteiten te complementeren was hij een zeevaarder, die actief was in Noord- en Zuid-Amerika. Vanwege dat laatste is Willoughbyland niet alleen Engelse geschiedenis maar geeft het ook inzicht in de Nederlandse koloniale geschiedenis.

Plantage in Suriname

Plantage in Suirname, Dirk Valkenburg, ca. 1707. Bron: Rijksmuseum.

Nogmaals een blik op de omslag geeft al iets weg. Achter het portret van Raleigh zijn de bomen te zien die Dirk Valkenburg op het doek schilderde van zijn ‘Plantage in Suriname’. Want waar Raleigh heenvoer, was Guiana, huidig Suriname. In de 17e eeuw noemden de Hollanders dit gebied van jungles en moerassen de Wilde Kust. “De Wilde Kust bood Raleigh de gelegenheid het hart van de Spaanse rijkdommen aan te vallen.” Ergens, ergens in dat onherbergzame gebied moest het mythische El Dorado liggen, de denkbeeldige stad waar goud in overvloed was.

Purmerbo

Het verslag dat Raleigh over zijn expeditie schreef wakkerde direct na verschijnen in 1596 de gemoederen aan. Er kwamen vertalingen, waaronder in het Nederlands. Het bleef niet bij lezen. De kust werd in kaart gebracht door handelaren, onderzoekers en goudjagers. Hollanders, Fransen en Engelsen verkenden het gebied en stichtten vestingen. Ze waren niet onwelkom want alles was beter dan de Spanjaarden voor de locals. Een plaats van vestiging was ook de oever van de Surinamerivier. “Aan de rechteroever lag een dorpje van lokale bewoners dat ‘Purmerbo’ heette.”

Francis Lord Willoughby

Halverwege de 17e eeuw was ook het oog van een Engelse edelman op Suriname gevallen: Francis Lord Willoughby. Hij was een royalist die, toen het de koningsgezinden te heet onder voeten werd in Engeland, de wijk nam naar West-Indië. Hij stuurde enkele missies de Surinamerivier op waar de Engelsen “begonnen met repareren van het oude Franse fort bij de nederzetting Purmerbo.” De kolonie Willoughbyland was een succes. Aanvankelijk. “De slavernij verpestte alles. […] “Het betekende het einde van Raleighs visioen van een blanke kolonistengemeenschap die plaats zou bieden aan het Engelse bevolkingsoverschot en aan iedereen die wilde nieuwe kansen bood.”

Europese geschiedenis

Matthew Parker heeft een boeiend boek geschreven. De verbondenheid van de West-Indische en Europese geschiedenis in de 17e eeuw blijft verbluffend. De strijd tussen Europese landen en zelfs binnen een land, zoals in Engeland tussen royalisten en parlementariërs, werd aan de andere kant van de wereld uitgevochten. Anderzijds leefden kolonisten van verschillende nationaliteiten naast elkaar in de oerwouden. De relevantie van dit boek is breder dan dat het alleen de geschiedenis van een Engelse kolonie vertelt. Parkers schrijftalent is in de vertaling zeker behouden gebleven.

Engelse Burgeroorlog

Als er iets op aan te merken is, is dat het deels een Engels boek is gebleven. De strijd die de royalisten en de aanhangers van het Parlement tijdens de Engelse Burgeroorlog (1639-1651) uitvochten, mag in Engeland tot de algemene kennis behoren maar in de vertaling was het goed om erbij stil te staan dat niet iedereen ‘roundheads’ en ‘levellers’ het ‘Lange Parlement’ (alle te vinden op p.65) kan plaatsen. Geen ongemak om niet overheen te stappen. Daarvoor is er teveel te ontdekken in Willoughbyland.

Matthew Parker,

Willoughbyland, Engelands verloren kolonie

(Zutphen 2017)
ISBN 9789462491830, € 29,95
Walburg Pers

Leon Mijderwijk

Leon Mijderwijk (1975) studeerde voor Leraar Geschiedenis 2e graads aan de HU en deeltijd Geschiedenis aan de Universiteit van Utrecht. Zijn aandacht gaat uit naar de vroege middeleeuwen, in het bijzonder van Engeland. Hij schreef artikelen en recensies voor Westerheem, Archeologie Magazine, So British & Irish, Muntkoerier en Filatelie. Leon is redactiemedewerker van het Detectormagazine en Historiën-redacteur. Hij onderhoudt contact met diverse uitgeverijen, archeologen en historici.

More Posts

Historiën Twitter
Schrijf je in voor TOEN!