Wim Kok, een persoonlijke terugblik

Op 20 oktober 2018 is Wim Kok (1938) overleden. Het bericht werd bij de afsluiting van het NOS-journaal om 18 uur uitgesproken en het kwam als een schok bij me binnen. Een persoonlijke terugblik is op zijn plaats.

Met bewondering heb ik de politieke carrière van Wim Kok gevolgd. Dat ligt aan mijn achtergrond, in de familie was een stem steevast een stem op PvdA. Ten tweede aan het vergelijkingsmateriaal: ik ben te jong om het regeerwerk van Ruud Lubbers goed te kennen, het is te vroeg om Mark Rutte te beoordelen aangezien hij nog zijn karwei moet afmaken en dan is er nog Jan-Peter Balkenende die in het interview met journalist Coen Verbraak zelfs geen enkele verantwoording voor zijn vier te vroeg beëindigde kabinetten nam en daarbij bevestigde wat ik al over hem dacht. Maar het was vooral Wim Kok zelf die het respect verdiende met zijn staatsmanschap.

Jaren van voorspoed

De jaren van de twee regeringen Kok (1994-2002) waren jaren van economische voorspoed. Dat was natuurlijk niet per se een gevolg van politieke acties alleen, maar zorgde wel voor een positieve sfeer bij velen in het land (ook van mensen die later zonder schroom spraken over paarse puinhopen). Maar ook de wereld, voor 9-11 (2001), was een gelukkiger plaats dan het nu is. In het buitenland genoten Kok en het Nederlandse systeem van overleg -het poldermodel- aanzien, onder meer bij de Amerikaanse president Bill Clinton en de Engelse Prime Minister Tony Blair.

Pragmaticus

De samenwerking met de VVD en D66 verliep in -relatieve- harmonie mede omdat Kok als premier boven de partijen stond. Hij was een ‘premier van alle Nederlanders’.

Als partijman erkende hij de verschillen met de liberalen maar zocht een weg om samen te werken. In tegenstelling tot de oudere generatie sociaaldemocraten had ik geen moeite met het ‘afschudden van de ideologische veren’ (1995). Kok keek immers als een pragmaticus naar hoe de vlag erbij hing. Hij keek naar de toekomst en zag daarin een belangrijke rol voor de PvdA.

‘De sociaal-democratie zal in de onorthodoxe zoektocht naar de omvang en organisatie van de publieke sector voorop moeten lopen.’

Reflectie

Na zijn regeerperiode, die dramatisch ten einde kwam met het aftreden naar aanleiding van de massamoord in Srebrenica, keek hij meerdere keren terug op zijn werk als premier.

Hij reflecteerde op wat hij had gedaan en bovenal op wat hij niet goed had gedaan. Hij relativeerde, soms somberde hij, maar bovenal gaf hij ook blijk van zijn emoties en gevoel voor humor.

De interviews resulteerden onder meer in het boek Met Kok, over veranderend Nederland (2005) en de verslagen van Politiek Café onder leiding van Clairy Polak en Grip op je vermogen met Rick Nieman.

Een groot staatsman is niet meer.

Meer informatie en video’s over Wim Kok op de site van NPO.

 

Leon Mijderwijk

Leon Mijderwijk (1975) studeerde voor Leraar Geschiedenis 2e graads aan de HU en deeltijd Geschiedenis aan de Universiteit van Utrecht. Zijn aandacht gaat uit naar de vroege middeleeuwen, in het bijzonder van Engeland. Hij schreef artikelen en recensies voor Westerheem, Archeologie Magazine, So British & Irish, Muntkoerier en Filatelie. Leon is redactiemedewerker van het Detectormagazine en Historiën-redacteur. Hij onderhoudt contact met diverse uitgeverijen, archeologen en historici.

More Posts

Historiën Twitter
Schrijf je in voor TOEN!