Zeerovers uit de Lage Landen

Held of schurk, deze vraag stelt Arne Zuidhoek zich over dertien zeerovers uit de Lage Landen. 

Arne Zuidhoek is beeldend kunstenaar. Mijn eerste bewuste kennismaking met zijn werk waren de tekeningen in Noormannen in de Lage Landen van Luit van der Tuuk; de tekeningen vallen op door hun levendigheid. Vanaf dat moment herken ik zijn werk, ook in avonturenboeken uit jeugdjaren. Niet vreemd, want al decennia lang legt Zuidhoek zich toe op maritieme geschiedenis.

Ook als auteur blijkt Zuidhoek vooral een beeldend kunstenaar. In de dertien portretten die hij in Held of schurk beschrijft, wil hij de zeerovers van zijn keuze tot leven wekken. Het begin van menig hoofdstuk start als een roman, in verhalende vorm. Zuihoek gebruikt eerder populaire dan wetenschappelijke taal: “alles wat hij aanpakte veranderde in goud”. Zijn stijl is doorspekt met archaïsche woordkeus, zoals “verdroot” en “Vader Cats”. Op sommige pagina’s gaat hij echt los. Op pagina 140 kostte een actie Piet Hein “de kop”, was het bij de marine “geen vetpot” en vinden we de “beste rovers aan wal”. Zonder enige afstand  te nemen van het historische onderwerp noemt hij Hein “onze admiraal”.

Is deze vorm van populaire geschiedschrijving verkeerd? Dat ligt er maar aan wat je voor ogen hebt. Als je de doelgroep een onderhoudend verhaal wilt bieden over zeerovers, dan is dat natuurlijk prima. Op de achterflap wordt echter toegezegd dat Zuidhoek “de historische feiten van de oorlogs- en roofvaart van stereotiepen en fantasie” scheidt. Dat doet hij niet en volgens mij is Zuidhoek zich daarvan terdege bewust.

Hij haalt historici aan, niet als vakbroeders maar als buitenstaanders: “we leren van historicus Mollema…”. Ook geeft hij gewoon toe dat hij “de schildering” dat hij schrijft van de terugkeer van Claes Gerritsz. Compaen “te zwaar aangezet” heeft. Als historisch werk schiet het ook te kort vanwege foutjes (Cing ports in plaats van Cinque Ports), ontbreken van uitleg bij historische gebeurtenissen en het onvoldoende verklaren van brongebruik. In de literatuurlijst ontbreken ook recente en relevante titels, zoals bij Willem van der Marck Lumey, de vossestaart (Ton Oosterhuis; Amsterdam 1996) of Kapers & piraten, Schurken of helden?  (2010).

Met een andere voorstelling van zaken zou deze boekbespreking anders hebben uitgepakt. Een lezer die houdt van de avonturen van kapers en piraten en in dit boek leest over zeerovers die echt hebben geleefd, heeft een ongedwongen geschreven leesboek in handen, uiteraard met fraaie illustraties van de hand van Arne Zuidhoek.

Arne Zuidhoek
Held of schurk, Dertien zeerovers uit de Lage Landen

(Utrecht 2011)
ISBN 978 90 5977 604 3, € 18,90
Uitgeverij Omniboek

• Wanneer is het Pasen?
• Spinoza, een hoorcollege
• Dagboek van Jan Terlouw
• Jan Terlouw bij Huiskamer TV Show
• Nederlands verleden in schilderijen