Zwarte bladzijden uit de vaderlandse geschiedenis

In Zwarte bladzijden uit de vaderlandse geschiedenis kijkt historicus Rob Hartmans kritisch naar 18 pijnlijke episodes uit de Nederlandse geschiedenis.

Zwarte bladzijden uit de vaderlandse geschiedenis is het resultaat van samenwerking tussen uitgeverij Omniboek en Historisch Nieuwsblad. Het stemmige omslag draagt sterk bij aan de uitstraling van het boek.

Vaderlandse geschiedenis was -zeker in het verleden- een gemeenplaats van voortreffelijkheden: grootse daden verricht door grootse helden. Dat er ook minder glorieuze momenten waren, is echter voor de hand liggend. “Ook in de geschiedenis van Nederland is veel aan te wijzen wat gruwelijk of onrechtvaardig was.” Wandaden waarover ook tijdgenoten hun afkeer al lieten blijken.

Dieptepunten

In Zwarte bladzijden uit de vaderlandse geschiedenis heeft historicus en journalist Rob Hartmans 18 dieptepunten geselecteerd. Soms gaat het om plotselinge gebeurtenissen zoals ‘De moord op de gebroeders De Witt’ of recenter ‘De moord op Pim Fortuyn en Theo van Gogh en de opkomst van het populisme’ maar er zijn ook langslepende kwalijke kwesties als ‘De slavenhandel’ en ‘Kinderarbeid’.

Koloniaal verleden

Een groot aantal van de hoofdstukken hangt samen met het koloniale verleden of de nasleep daarvan, waaronder bekende als:

  • Jan Pieterszoon Coen en de genocide op Banda
  • De slavenhandel
  • Uitbuiting in Nederlands-Indië: het cultuurstelsel en de koelies
  • De Atjeh-oorlog
  • Oorlogsmisdaden in Indonesië

…maar er is ook een onbekende zwarte bladzijde over ‘De Chinezenmoord van 1740’.

Zuid-Molukse terrorisme

Er zijn onderwerpen die de gemoederen nog steeds bezighouden. Dat geldt in hoge mate voor ‘Het Zuid-Molukse terrorisme’. In slechts tien bladzijden zet Hartmans helder de acties van radicaliserende Molukse jongeren en de reactie van het publiek en overheid uiteen. Hij citeert hierbij onder meer uit het interview dat Paul Prillevitz voor Historiën hield met dader Abé Sahetapy. Die zei daarin geen spijt te hebben. Hartmans is ook duidelijk in zijn oordeel: “De zwarte bladzijde is hier niet geschreven door de Nederlandse overheid, maar door de Zuid-Molukse terroristen.”

In een interview over Zwarte bladzijden zei de auteur hierover nog:

“Dit was gewoon terrorisme. Het is onzin om terrorisme goed te praten, en om te stellen dat dit Molukse terrorisme een ‘logisch’ gevolg was van het Nederlandse kolonialisme, en om het op die manier min of meer te rechtvaardigen. Dat Molukkers nu de Nederlandse staat aanklagen, die excessief geweld zou hebben aangewend om de tweede treinkaping te beëindigen, dat is echt de omgekeerde wereld.”

Helderheid en kwaliteit

Het is die helderheid van zijn oordeel én de kwaliteit om kort en bondig een complex onderwerp uit te leggen die ervoor zorgen dat Hartmans’ werk altijd de moeite waard is om te lezen. Zo ook Zwarte bladzijden uit de vaderlandse geschiedenis.

“Wanneer we willen, kunnen we uit het verleden lessen trekken, kunnen we vaststellen welke opvattingen en daden bijdragen aan een harmonieuze en florerende samenleving, en welke opvattingen en daden doorgaans leiden tot verdeeldheid en ontwrichting. En uiteraard hoeven we niet dezelfde conclusies te trekken, want de geschiedenis is er niet in de eerste plaats om saamhorigheidsgevoel te kweken. Het verleden is van de mensen die toen leefden, en wij kunnen hooguit vaststellen welke aspecten wij positief of negatief waarderen.”

Frans Smits

Hartmans heeft het boek opgedragen aan Frans Smits, jarenlang hoofdredacteur van het Historisch Nieuwsblad. Smits overleed plotseling in 2017. Hartmans schreef artikelen en recensies voor HN en beschreef ook de geschiedenis over de beginjaren van het tijdschrift in Niet gehinderd door schroomvalligheid (2011).

Hartmans, R.

Zwarte bladzijden uit de vaderlandse geschiedenis

(Utrecht 2017)
ISBN 9789401910385, € 20,00, 224 p.
Uitgeverij Omniboek

Leon Mijderwijk

Leon Mijderwijk (1975) studeerde voor Leraar Geschiedenis 2e graads aan de HU en deeltijd Geschiedenis aan de Universiteit van Utrecht. Zijn aandacht gaat uit naar de vroege middeleeuwen, in het bijzonder van Engeland. Hij schreef artikelen en recensies voor Westerheem, Archeologie Magazine, So British & Irish, Muntkoerier en Filatelie. Leon is redactiemedewerker van het Detectormagazine en Historiën-redacteur. Hij onderhoudt contact met diverse uitgeverijen, archeologen en historici.

More Posts

Historiën Twitter
Schrijf je in voor TOEN!