Wij Vikingen

De verbondenheid tussen de Vikingen en de Friezen in de vroege middeleeuwen is het onderwerp van Wij Vikingen.

Wij Vikingen verschijnt ter gelegenheid van de gelijknamige tentoonstelling in het Fries Museum in Leeuwarden. De gedachte dat je in een museum komt om te kijken en dat dit boek daarvan een verlengstuk moet zijn, hebben de makers van het boek ter harte genomen.

Lust voor het oog

Zonder tekort te doen aan de auteurs is het bovenal plezierig om deze uitgave te bekijken. Dat begint met twee spreads waarin beeldartiest Ulco Glimmerveen het Friese terpenlandschap van de negende eeuw doet herrijzen. Je ziet het weidse kwelderlandschap met verspreid liggende boerderijen, grazend vee in de wei en een naderend schip op de rivier. Op de achtergrond is de zee te zien die de Vikingen en de Friezen verbond.

Daarnaast zijn er paginagrote foto’s van archeologische vondsten, middeleeuwse handschriften, gereconstrueerde kaarten en sfeervol artwork van Siemen Dijkstra. Het groot formaat boek is ten volle benut.

Frisia belicht

De teksten mogen er ook zijn. In acht bijdragen beschrijven conservatoren en wetenschappers op toegankelijke wijze uiteenlopende aspecten van de Friese samenleving in de Vikingtijd.

De artikelen zijn los van elkaar te lezen, maar er is wel een duidelijke indeling gemaakt. De eerste drie spitsen toe op het leven in Frisia, het kustgebied tussen Zwin en Wezer.

‘Frisia was aan het begin van de Vikingtijd een maritiem georiënteerde, handelende, niet-schriftelijke Germaanse samenleving.’

Op de grens van de Vikingwereld

In ‘Frisia op de horizon van de Vikingwereld’ zet Nelleke IJssennager-Van der Pluijm uiteen dat de verbondenheid tussen Vikingen en Friezen historisch én legendarisch was, maar dat het een geschiedenis is die ‘complex, gelaagd en aan beeldvorming onderhevig’ is. De oud-conservator van het Fries Museum schreef hierover haar proefschrift Central because Liminal, Frisia in a Viking Age North Sea World.

Zowel IJssennagger als haar opvolger Diana Spiekhout, die de tentoonstelling heeft uitgewerkt, geven aan dat er vanwege de verbondenheid wel wordt gesproken over ‘een gezamenlijke ‘Noordzeecultuur’’. Helaas geeft geen van beiden aan wie daaraan refereren en vanaf wanneer dit gebeurt.

Vikingen in de bodem

Schepen waren bij uitstek het middel voor de verschillende volken rond de Noordzee om elkaar op te zoeken in de Vikingtijd. Martijn Manders en Will Brouwers stellen vast dat we een goed beeld hebben van de Scandinavische schepen, in tegenstelling tot dat van de Friese exemplaren. Van overblijfselen die archeologen aantreffen, weten we niet wat typisch Fries is. ‘De speurtocht naar bewijzen van illustere Friese schepen en haar scheepsbouwers gaat voort, beloven zij.

De laatste twee bijdragen gaan over de archeologische weerslag die de aanwezigheid van de Vikingen heeft gehad in de Lage Landen en in het bijzonder de handelsplaats Dorestad.

Persoonlijk verhaal

Tussen de teksten door maken we nader kennis met enkele Vikingen en tijdgenoten, zoals de strijder Egil en Catla, een jonge vrouw uit Birka die naar Dorestad trok. Hun verhaal wordt in de daaropvolgende bijdrage in de historische context ingebed.

Ondanks dat Wij Vikingen een boek is voor een breed publiek zijn er gelukkig gewoon een notenapparaat en literatuurlijst opgenomen.

Marlies Stoter, Diana Spiekhout red.,

Wij Vikingen, Friezen en Vikingen in het kustgebied van de Lage Landen

(Zwolle 2019)

ISBN 978 94 6262 266 1, € 24,95, 168 pag.

Waanders Uitgeverij

Er is ook een Engelse versie beschikbaar. https://www.waandersdekunst.nl/we-vikings.html

Het boek is verschenen ter gelegenheid van de tentoonstelling Wij Vikingen in het Fries Museum in Leeuwarden, 19 oktober 2019-15 maart 2020.

Meer over Vikingen

Op Historiën is meer te vinden over Vikingen. Dat je Vikingen en Noormannen niet gelijk kunt stellen, is te lezen in ‘Historisch drama! Noorman woedend over Vikingring’.

‘Viking zijn is een levensstijl en geen etniciteit.’

Leon Mijderwijk

Leon Mijderwijk (1975) studeerde voor Leraar Geschiedenis 2e graads aan de HU en deeltijd Geschiedenis aan de Universiteit van Utrecht. Zijn aandacht gaat uit naar de vroege middeleeuwen, in het bijzonder van Engeland. Hij schreef artikelen en recensies voor Westerheem, Archeologie Magazine, So British & Irish, Muntkoerier en Filatelie. Leon is redactiemedewerker van het Detectormagazine en Historiën-redacteur. Hij onderhoudt contact met diverse uitgeverijen, archeologen en historici.

More Posts

Schrijf je in voor TOEN!